Kardiologji & Shendeti i Zemres
Matja e tensionit ne shtepi mund te jete shume e dobishme, por vetem nese behet ne menyre korrekte. Nje pozicion i gabuar, nje manshete me madhesi te papershtatshme, kafeja pak para matjes ose edhe nje bisede gjate matjes mund ta ndryshojne rezultatin.
Si kardiolog, une nuk dua te shoh vetem nje numer te tensionit. Dua te di si eshte matur, ne çfare ore, ne çfare kushtesh dhe si ndryshojne vlerat nga nje dite ne tjetren.
Pergjigjja e Shkurter
Per ta matur sa me sakte tensionin ne shtepi, perdorni nje aparat te validuar me manshete per pjesen e siperme te krahut dhe me madhesine e duhur per krahun tuaj.
Para matjes, shmangni kafeinen, duhanin dhe aktivitetin fizik per rreth 30 minuta. Zbrazni fshikezen e urines, uluni ne qetesi per te pakten 5 minuta dhe mos flisni.
Gjate matjes, mbani shpinen te mbeshtetur, kembet ne dysheme, pa i kryqezuar, dhe krahun te mbeshtetur ne nivelin e zemres. Mansheta duhet te vendoset mbi lekure dhe jo mbi rroba.
Ne vend qe te mbeshteteni ne nje matje te vetme, beni matje te perseritura sipas udhezimit te mjekut dhe mbani nje ditar me rezultatet.
Pse Nje Matje e Vetme Nuk Mjafton?
Tensioni arterial nuk eshte nje numer qe qendron identik gjate gjithe dites.
Ai ndryshon ne varesi te aktivitetit fizik, stresit, gjumit, dhimbjes, kafeines, disa medikamenteve dhe shume faktoreve te tjere.
Nje pacient mund te kete nje matje te larte ne mengjes dhe nje vlere tjeter disa ore me vone.
Prandaj, nje matje e vetme e larte nuk mjafton gjithmone per te percaktuar nese nje person ka hipertension.
Ajo qe na jep informacion me te mire eshte modeli i matjeve te perseritura ne kushte sa me te standardizuara.
Hapi 1: Perdorni Aparatin e Duhur
Per monitorimin ne shtepi preferohet nje aparat automatik i validuar qe mat tensionin ne pjesen e siperme te krahut.
Aparatet qe maten ne gisht nuk jane zgjedhja ime e pare per vleresim klinik. Aparatet e kyçit mund te perdoren ne situata te veçanta, por jane me te ndjeshme ndaj pozicionimit.
Nje aparat i mire nuk duhet zgjedhur vetem sepse ka ekran te madh ose shume funksione. Me e rendesishme eshte qe pajisja te jete testuar per saktesi dhe te perdoret ne menyren e duhur.
Hapi 2: Madhesia e Manshetes Ka Rendesi
Nje nga gabimet qe mund te ndikoje ndjeshem ne rezultat eshte perdorimi i nje manshete me madhesi te papershtatshme.
Mansheta duhet te pershtatet me perimetrin e krahut. Nese eshte shume e vogel ose shume e madhe, matja mund te mos pasqyroje saktesisht tensionin real.
Nese nuk jeni te sigurt per madhesine e manshetes, merreni aparatin me vete ne konsulten mjekesore dhe kerkoni qe te kontrollohet pershtatshmeria e saj.
Hapi 3: Çfare Duhet Te Shmangni Para Matjes?
Ajo qe beni para matjes mund ta ndryshoje perkohesisht tensionin.
Per rreth 30 minuta para matjes, shmangni:
- kafene dhe pijet e tjera me kafeine;
- duhanin;
- aktivitetin fizik;
- situatat qe ju shkaktojne nxitim ose stres, kur kjo eshte e mundur.
Gjithashtu eshte mire te zbrazni fshikezen e urines para se te uleni per matjen.
A Ndikon Kafeja Te Tensioni?
Kafeina mund ta rrise perkohesisht tensionin te disa persona, sidomos te ata qe jane me te ndjeshem ndaj saj.
Per kete arsye, nese nje dite e matni tensionin menjehere pas kafese dhe diten tjeter e matni para kafese, rezultatet nuk jane marre ne te njejtat kushte.
Qellimi i monitorimit ne shtepi eshte qe matjet te jene sa me te krahasueshme nga nje dite ne tjetren.
Hapi 4: Uluni dhe Pushoni Per Te Pakten 5 Minuta
Mos hyni ne shtepi pas ecjes, mos u ulni dhe mos e ndizni menjehere aparatin.
Uluni ne nje vend te qete dhe pushoni per te pakten 5 minuta.
Gjate kesaj kohe:
- mos flisni;
- mos beni telefonata;
- mos ecni neper dhome;
- mundohuni te rrini te qete.
Ideja eshte qe tensioni te matet ne nje gjendje te qendrueshme dhe jo menjehere pas aktivitetit ose nxitimit.
Hapi 5: Pozicioni i Trupit
Pozicioni i trupit eshte me i rendesishem nga sa mendojne shume paciente.
Uluni ne nje karrige me:
- shpinen te mbeshtetur;
- kembet te vendosura plotesisht ne dysheme;
- kembet pa i kryqezuar;
- trupin te relaksuar.
Mos u ulni ne skajin e krevatit pa mbeshtetje te shpines dhe mos e beni matjen duke qendruar ne kembe, perveçse kur mjeku kerkon posaçerisht matje ne pozicione te ndryshme.
Hapi 6: Krahu Duhet Te Jete Ne Nivelin e Zemres
Vendoseni krahun mbi nje tavoline ose siperfaqe te qendrueshme, ne menyre qe muskuli te jete i relaksuar.
Pjesa ku ndodhet mansheta duhet te jete afersisht ne nivelin e zemres.
Mos e lini krahun te vare anash trupit dhe mos e mbani lart duke e tensionuar muskulin.
Nje pozicion jo i sakte i krahut mund te ndryshoje rezultatin e matjes.
Hapi 7: Mansheta Vendoset Mbi Lekure, Jo Mbi Rroba
Mansheta duhet te vendoset direkt mbi krahun e zhveshur.
Mos e vendosni mbi kemishe, triko ose xhakete.
Nese menga eshte shume e ngushte kur e ngrini lart, mund te ushtroje presion mbi krah. Ne kete rast eshte me mire qe krahu te lirohet plotesisht.
Hapi 8: Mos Flisni Gjate Matjes
Kjo duket si nje gje e vogel, por nuk eshte.
Gjate matjes mos bisedoni me personin qe keni prane, mos u pergjigjni ne telefon dhe mos levizni.
Prisni derisa aparati te perfundoje matjen dhe vetem pastaj shenoni rezultatin.
Sa Matje Duhet Te Bej?
Per monitorimin ne shtepi, zakonisht eshte me e dobishme te behen te pakten dy matje me rreth nje minute diference, ne vend qe te mbeshtetemi tek nje rezultat i vetem.
Frekuenca dhe numri i diteve varen nga arsyeja pse po matet tensioni.
Nje pacient qe po vleresohet per hipertension mund te marre udhezime te ndryshme nga nje pacient qe tashme eshte ne trajtim dhe po kontrollon efektin e terapise.
Ndiqni skemen qe ju ka rekomanduar mjeku.
Pse Duhet Te Mbani Nje Ditar Te Tensionit?
Kur pacienti vjen ne konsultë dhe thote: “Tensionin e kam here lart dhe here mire”, eshte shume me e dobishme te kemi matjet reale perpara.
Ne ditar shenoni:
- daten;
- oren;
- matjen e pare;
- matjen e dyte;
- pulsin, nese aparati e regjistron;
- nese kishit simptoma;
- nese kishte ndodhur diçka e pazakonte ate dite.
Ky informacion mund te ndihmoje shume me teper sesa nje numer i vetem i mbajtur mend.
A Ndikon Stresi Te Tensioni?
Po. Aktivizimi i mekanizmave te stresit mund ta rrise perkohesisht tensionin dhe frekuencen e zemres.
Kjo eshte nje arsye pse disa paciente kane tension me te larte ne klinike dhe vlera me te uleta ne shtepi.
Por nuk duhet ta konsiderojme automatikisht çdo tension te larte si rezultat te stresit. Nese vlerat jane vazhdimisht te larta, ato duhet te diskutohen me mjekun.
A Mund Ta Rrise Dhimbja Tensionin?
Po. Dhimbja akute mund te aktivizoje sistemin nervor simpatik dhe ta rrise perkohesisht tensionin.
Prandaj nje vlere e marre kur pacienti ka dhimbje te forte nuk duhet interpretuar ne izolim.
Kjo nuk do te thote se nje tension shume i larte duhet injoruar. Duhet pare edhe si ndihet pacienti dhe nese ka simptoma te tjera.
Po Aktiviteti Fizik?
Tensioni dhe pulsi rriten normalisht gjate aktivitetit fizik.
Per kete arsye, matja menjehere pasi keni ngjitur shkallet, keni ecur shpejt ose keni bere ushtrime nuk duhet krahasuar me nje matje standarde ne qetesi.
Prisni qe organizmi te qetesohet dhe ndiqni udhezimet e matjes para se te regjistroni tensionin tuaj te zakonshem ne shtepi.
Ne Cilin Krah Duhet Ta Mat Tensionin?
Ne vleresimin fillestar mund te jete e dobishme qe tensioni te kontrollohet ne te dy krahet.
Nese ka nje diference te qendrueshme, mjeku mund t’ju udhezoje se cilin krah duhet te perdorni per monitorimin e metejshem.
Per monitorimin e perditshem, perdorimi i te njejtit krah dhe i te njejtes teknike i ben rezultatet me te krahasueshme.
Po Nese Tensioni Del i Larte Vetem Te Mjeku?
Disa paciente kane vlera me te larta ne klinike sesa ne shtepi. Kjo njihet shpesh si efekti ose hipertensioni i “bluzes se bardhe”.
Ne raste te tjera mund te ndodhe e kunderta: tensioni duket normal ne klinike, por matjet jashte klinikes jane te larta.
Prandaj matjet e sakta ne shtepi mund te shtojne informacion te vlefshem ne vleresimin e tensionit arterial.
Diabeti dhe Tensioni i Larte
Monitorimi i tensionit ka rendesi te veçante te personat me diabet, sepse diabeti dhe hipertensioni jane dy faktore te rendesishem te rrezikut kardiovaskular.
Ne kete situate nuk duhet te kontrollojme vetem glukozen. Tensioni, lipidet, funksioni renal, pesha, duhanpirja dhe faktore te tjere duhen pare se bashku.
Per nje shpjegim me te plote mund te lexoni Diabeti dhe Tensioni i Larte: Si Ndikojne Se Bashku ne Zemer?
Po Nese Aparati Tregon Edhe Rrahje Te Parregullta?
Disa aparate tensioni mund te shfaqin nje simbol kur gjate matjes zbulojne variacione te pulsit.
Ky sinjal nuk duhet te konsiderohet automatikisht diagnoze e nje aritmie.
Nese paralajmerimi perseritet ose nese ne te njejten kohe keni palpitacione, marramendje ose rrahje te parregullta, mund te nevojitet vleresim i ritmit te zemres.
Ne artikullin ECG apo Holter: Cili Eshte Ndryshimi? shpjegojme se si zgjedhim midis nje regjistrimi te shkurter dhe monitorimit me te gjate te ritmit.
Kur Mund Te Nevojitet Nje Vleresim Kardiologjik?
Nje vlere e vetme e tensionit nuk percakton automatikisht nevojen per nje seri ekzaminimesh kardiologjike.
Megjithate, nje vleresim mund te jete i arsyeshem kur:
- tensioni mbetet i larte ne matje te perseritura;
- eshte i veshtire per t’u kontrolluar me trajtim;
- ka diabet ose semundje te veshkave;
- ka kolesterol te larte dhe faktore te tjere rreziku;
- shfaqen palpitacione;
- ka dhimbje ose presion ne kraharor;
- ka frymemarrje te veshtiresuar;
- ka marramendje ose humbje te vetedijes.
Per sherbimet e klinikes mund te shihni Kardiologji & Ekokardiografi ne Tirana Polyclinic .
A Duhet Ekokardiografi Vetem Sepse Kam Tension Te Larte?
Jo automatikisht.
Hipertensioni afatgjate mund te ndikoje ne strukturen dhe funksionin e zemres, por vendimi per ekokardiografi varet nga historia, ekzaminimi, simptomat dhe gjetjet e tjera.
Tek artikulli Kur Duhet Bere Ekokardiografia? shpjegojme me hollesisht se çfare informacioni jep ekoja e zemres dhe kur ky ekzaminim mund te kete vlere.
Çfare Duhet Te Sillni Ne Konsulte?
Nese po monitoroni tensionin ne shtepi, sillni ditarin ose aparatin qe ruan matjet.
Merrni gjithashtu me vete:
- listen e medikamenteve dhe dozat;
- analizat e fundit;
- ECG, Holter ose ekokardiografi te meparshme, nese keni;
- informacion per simptomat;
- listen e suplementeve qe perdorni.
Kjo teme do te trajtohet me hollesisht edhe ne udhezuesin Çfare Duhet Te Sillni Ne Nje Vizite Kardiologjike? .
Kur Nje Tension Shume i Larte Kerkon Vemendje Te Menjehershme?
Nese aparati tregon nje tension mbi 180/120 mmHg, prisni disa minuta ne qetesi dhe mateni perseri saktesisht.
Nese vlera mbetet ne kete nivel, kontaktoni menjehere nje profesionist shendetesor per udhezim.
Nese tensioni shume i larte shoqerohet me dhimbje ne kraharor, veshtiresi ne frymemarrje, dobesi ose mpirje, ndryshim te shikimit, veshtiresi ne te folur, humbje te vetedijes ose simptoma te tjera serioze, kerkoni menjehere ndihme mjekesore urgjente.
Mos prisni qe tensioni te ulet vetem dhe mos e vononi kujdesin urgjent duke bere matje te perseritura per nje kohe te gjate kur ka simptoma serioze.
10 Gabime Te Zakonshme Gjate Matjes Se Tensionit
- Matja menjehere pas aktivitetit fizik.
- Pirja e kafese pak para matjes.
- Mosqendrimi ne qetesi per 5 minuta.
- Kembet e kryqezuara.
- Shpina pa mbeshtetje.
- Krahu qe varet poshte.
- Mansheta mbi rroba.
- Mansheta me madhesi te gabuar.
- Te folurit gjate matjes.
- Marrja e nje matjeje te vetme dhe nxjerrja e perfundimeve menjehere.
Shenim Nga Dr. Benard Shehu
Kur nje pacient me sjell nje ditar tensioni, une nuk shoh vetem numrin me te larte.
Dua te di nese matjet jane bere ne kushte te ngjashme, ne çfare ore jane bere, sa matje kemi dhe si duket modeli i tensionit gjate disa diteve.
Nje matje e sakte ne shtepi mund te jete shume e vlefshme. Nje seri matjesh te bera me teknike te gabuar mund te na jape nje pamje te gabuar te situates.
Prandaj hapi i pare nuk eshte vetem “mateni tensionin”, por “mateni tensionin ne menyre korrekte dhe te perseritshme.”
Vleresim Kardiologjik Me Dr. Benard Shehu
Nese matjet ne shtepi tregojne vazhdimisht tension te larte, tensioni eshte i veshtire per t’u kontrolluar ose keni edhe diabet, kolesterol te larte apo simptoma kardiovaskulare, mund te jete e nevojshme nje vleresim me i plote.
Mund te rezervoni nje konsultim me Dr. Benard Shehu ne Tirana Polyclinic.
Tirana Polyclinic
Blv. Zhan D’Ark, Nd. 111, Nj. Bashkiake 3
Perballe Maternitetit te Ri, Tirane
Referenca Mjekesore
- American Heart Association. Home Blood Pressure Monitoring .
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Measuring Your Blood Pressure .
- American Medical Association. Self-Measured Blood Pressure: Ensuring Accuracy .
- American Heart Association. Home Blood Pressure Measurement Instructions.
