Kimioterapia, radioterapia dhe trajtimet e reja onkologjike

Kimioterapia

Kimioterapia përdor barna që vrasin ose pengojnë shumimin e qelizave tumorale, të cilat ndahen shpejt. Mund të jepet përpara operacionit (për të zvogëluar tumorin), pas tij (për të ulur rrezikun e rikthimit) ose për kontrollin e sëmundjes së përhapur. Disa barna merren nga goja, të tjera me infuzion venoz, shpesh në cikle me periudha pushimi.

Meqenëse barnat prekin edhe qeliza normale që ndahen shpejt, efektet anësore ndryshojnë sipas skemës dhe mund të përfshijnë lodhje, të përzier, plagë në gojë, ulje të qelizave të gjakut (me rrezik infeksioni, anemie ose gjakderdhjeje) ose dëmtim të nervave periferikë (mpirje). Jo çdo skemë shkakton rënie flokësh. Intensiteti i efekteve anësore nuk tregon vetë sa mirë po vepron trajtimi. Shumica e efekteve përmirësohen pas përfundimit të ciklit.

Radioterapia

Radioterapia përdor rrezatim të energjisë së lartë për të dëmtuar ADN-në e qelizave tumorale. Rrezatimi i jashtëm drejtohet në një zonë të caktuar, me planifikim të detajuar; metoda të tjera përdorin burime të brendshme (brakiterapi) ose substanca radioaktive sistemike. Mund të synojë trajtimin e tumorit, uljen e rrezikut të rikthimit pas operacionit ose lehtësimin e simptomave (p.sh. dhimbje nga metastazat kockore). Efektet varen nga zona dhe plani i rrezatimit: skuqje e lëkurës, lodhje, ndryshime në organin e rrezatuar. Pas rrezatimit të jashtëm pacienti nuk bëhet radioaktiv; për disa metoda të brendshme ose sistemike jepen udhëzime të veçanta.

Terapitë e synuara dhe imunoterapia

Terapitë e synuara veprojnë mbi veçori të caktuara molekulare të tumorit (p.sh. proteina ose rrugë sinjalizimi që i mbajnë qelizat të shumohen). Në disa raste përzgjedhja kërkon testim të receptorëve ose të ndryshimeve molekulare në tumor, prandaj nuk janë të përshtatshme për të gjithë.

Imunoterapia ndihmon sistemin imunitar të veprojë ndaj kancerit, p.sh. duke hequr “frenat” që tumori vendos mbi qelizat imunitare (frenuesit e pikave të kontrollit). Nuk është e përshtatshme për çdo diagnozë dhe mund të shkaktojë inflamacion të organeve të shëndetshme (zorrë, mushkëri, mëlçi, gjëndra endokrine, lëkurë). Njoftoni menjëherë ekipin për diarre të re të rëndësishme, dispne ose simptoma të pazakonta, edhe muaj pas përfundimit të trajtimit.

Metodat e tjera dhe studimet klinike

Terapia hormonale përdoret në tumore të caktuara që varen nga hormonet (p.sh. gjiri, prostata). Trajtime qelizore, terapi me radionuklide ose pjesëmarrja në studime klinike mund të diskutohen në raste të përzgjedhura, në qendra të specializuara. Mos shtoni suplemente dhe mos ndryshoni skemën vetë; disa produkte ndërveprojnë me terapinë. Trajtimet nga goja kërkojnë po aq kujdes në marrje dhe monitorim sa infuzionet. Për kujdesin e përditshëm shih këshillat gjatë kujdesit onkologjik, ndërsa terapitë që ndikojnë në zemrën trajtohen në kardio-onkologji.

Kujdesi në Tirana Polyclinic: ofrojmë konsultë onkologjike për shpjegimin e trajtimit dhe orientimin për ndjekjen, në bashkëpunim me ekipin trajtues. Administrimi i terapive dhe radioterapia organizohen në qendrën përkatëse sipas planit onkologjik.