Kujdesi për të porsalindurin dhe kur duhet të shkoni te mjeku

Ushqyerja dhe shenjat se foshnja ushqehet mirë

Gjidhënia ekskluzive rekomandohet në gjashtë muajt e parë. Foshnja e porsalindur kërkon të ushqehet shpesh, zakonisht 8 deri në 12 herë në 24 orë, edhe gjatë natës. Shenjat e ushqyerjes së mjaftueshme janë gëlltitjet e dukshme gjatë pirjes, foshnja e qetë pas ushqimit dhe pelenat e lagura: nga dita e 5-të të paktën 5 a 6 pelena të lagura në ditë.

Është normale që foshnja të humbasë deri në rreth 10 për qind të peshës së lindjes në ditët e para dhe ta rifitojë atë brenda dy javëve. Humbja më e madhe, pelenat shumë të pakta, jashtëqitjet që mbeten të zeza pas ditës së pestë ose foshnja që zgjohet me vështirësi për t’u ushqyer kërkojnë vlerësim të shpejtë. Kur përdoret formulë, përgatitja bëhet saktësisht sipas udhëzimit, pa e holluar ose përqendruar. Ujë, çaj ose mjaltë nuk i jepen foshnjës në këtë moshë.

Gjumi i sigurt

Foshnja vihet gjithmonë të flejë në shpinë, në një shtrat të vetin me dyshek të fortë dhe çarçaf të ngushtë, në dhomën e prindërve. Mos vini jastëkë, batanije të lirshme, lodra ose mbrojtëse në shtrat. Mos e lini foshnjën të flejë në divan ose në kolltuk dhe shmangni gjumin e përbashkët në shtrat, sidomos kur ka duhan, alkool ose lodhje të madhe te prindi.

Dhoma mbahet në temperaturë të përshtatshme dhe foshnja nuk mbulohet tepër; kokën nuk e mbulojmë. Ajri pa tym duhani është një nga masat më të rëndësishme mbrojtëse. Qëndrimi në bark kur foshnja është zgjuar dhe e mbikëqyrur ndihmon zhvillimin, por kurrë gjatë gjumit.

Banjo, kërthiza dhe kujdesi i lëkurës

Kërthiza mbahet e pastër dhe e thatë dhe lihet të bjerë vetë, zakonisht brenda 1 deri 3 javëve. Nuk i vihen pluhura, alkool ose pomada pa udhëzim. Pelena palosur poshtë kërthizës e mban zonën të ajrosur. Skuqja që përhapet rreth kërthizës, sekrecioni me erë të keqe, gjaku që vazhdon ose temperatura kërkojnë kontroll të shpejtë.

Banja bëhet me ujë të ngrohtë dhe sapun të butë, disa herë në javë; sa kohë kërthiza është e lidhur, pastrohet butësisht dhe thahet mirë. Lëkura e foshnjës mund të ketë njolla të vogla, tharje ose pika të bardha; këto janë shpesh të pafajshme, por skuqjet që përhapen ose plagët kërkojnë vlerësim. Kujdesi për qafën e pelenës, ndërrimi i shpeshtë dhe një krem mbrojtës i thjeshtë ulin skuqjen nga pelena.

Verdhëza e të porsalindurit

Një pjesë e madhe e foshnjave bëhen të verdha gjatë javës së parë, sepse mëlçia ende po pjek aftësinë për të përpunuar bilirubinën. Verdhëza e lehtë që shfaqet pas dy ditëve dhe zbehet gradualisht është shpesh fiziologjike. Verdhëza që shfaqet në 24 orët e para, përhapet te këmbët, vazhdon më shumë se dy javë, ose shoqërohet me ushqyerje të dobët, përgjumje, urinë të errët a feçe të zbehta kërkon vlerësim urgjent mjekësor.

Në shtëpi, vëzhgojeni foshnjën në dritë natyrale dhe shtypni lehtë lëkurën për të vlerësuar ngjyrën. Mos u mbështetni në ekspozimin ndaj diellit si trajtim. Ushqyerja e shpeshtë ndihmon eliminimin e bilirubinës.

Qarja, qetësimi dhe pushimi i prindërve

Qarja është mënyra kryesore e komunikimit të foshnjës. Shkaqet më të shpeshta janë uria, pelena e lagur, lodhja, ftohtësia ose nxehtësia dhe nevoja për kontakt. Pasi të jenë kontrolluar këto, ndihmojnë mbajtja në krahë, lëkundja e butë, zëri i qetë dhe ambienti pa zhurmë. Disa foshnja kanë periudha me qarje më të gjatë në mbrëmje gjatë javëve të para; kjo zakonisht arrin kulmin rreth javës së gjashtë dhe zbehet gradualisht.

Qarja e vazhdueshme që nuk qetësohet, e shoqëruar me temperaturë, të vjella, refuzim ushqimi ose ndryshim të sjelljes, kërkon vlerësim mjekësor. Edhe prindërit kanë nevojë për pushim: flini kur fle foshnja, pranoni ndihmën e familjes dhe mos hezitoni të flisni me mjekun kur ndiheni të lodhur ose të dëshpëruar për një kohë të gjatë.

Kur duhet të shkoni te mjeku

Kërkoni vlerësim të shpejtë nëse foshnja refuzon dy ushqime radhazi, urinon dukshëm më pak, është e plogësht ose e irrituar pa u qetësuar, ka frymëmarrje të shpejtë ose me përpjekje, të vjella jeshile ose me gjak, gjak në feçe, fryrje të barkut, ose verdhëz që përkeqësohet. Temperatura nën 3 muaj është gjithmonë urgjente; te foshnjat sëmundjet mund të përkeqësohen shpejt, prandaj mos prisni që temperatura të bjerë vetë.

Mos i jepni foshnjës barna, as paracetamol, pa udhëzimin e mjekut, sepse doza varet nga pesha dhe mosha, dhe sepse mund t’i maskojë shenjat e sëmundjes. Mos e shkundni asnjëherë foshnjën; në rast lodhjeje nga të qarat, vendoseni në shtrat të sigurt dhe merrni një pushim.

Kontrollet e para dhe vaksinimi

Pediatri e vlerëson foshnjën pas daljes nga materniteti brenda ditëve të para dhe pastaj sipas planit të tij: ai peshon, mat gjatësinë dhe perimetrin e kokës, vlerëson ushqyerjen, verdhëzën dhe zhvillimin dhe i përgjigjet pyetjeve të prindërve. Vaksinat ndiqen sipas kalendarit kombëtar në fuqi; mbajeni librezën e vaksinimit me vete.

Nëse nuk jeni të sigurt për një shenjë, është më mirë të pyesni. Në këto javë, një vlerësim i hershëm është shpesh më i vlefshëm se pritja.

Kujdesi në Tirana Polyclinic: ofrojmë konsultë pediatrike për vlerësimin e foshnjës, ushqyerjes dhe rritjes dhe interpretim të rezultateve të analizave të kryera jashtë klinikës. Kur gjendja kërkon kujdes neonatal ose spitalor, foshnja orientohet menjëherë drejt shërbimit përkatës.