Gastroenteriti akut

Përmbledhje

Gastroenteriti akut është inflamacion i stomakut dhe i zorrëve, zakonisht nga një infeksion. Shkakton diarre, të vjella, të përziera dhe ngërçe barku, ndonjëherë me temperaturë. Shumica e rasteve kalojnë vetë brenda 1–3 ditëve.

Emri popullor "gripi i stomakut" është i pasaktë: sëmundja nuk shkaktohet nga virusi i gripit.

Shkaqet dhe si përhapet

• Viruset — norovirusi është shkaku më i shpeshtë te të rriturit; rotavirusi te fëmijët e vegjël, sidomos te të pavaksinuarit.
• Bakteret — Salmonella, Campylobacter, disa lloje të E. coli, shpesh nga ushqimi i kontaminuar.
• Parazitët — p.sh. Giardia, me simptoma më të zgjatura.

Infeksioni përhapet me ushqim ose ujë të ndotur, nga sipërfaqet ose me kontakt të drejtpërdrejtë me personin e sëmurë. Larja e duarve me ujë dhe sapun është masa më efektive (xheli me alkool nuk e eliminon mirë norovirusin).

Diagnostikimi

Shumica e rasteve diagnostikohen nga mjeku pa analiza. Analizat (koprokulturë, teste për viruse ose parazitë, elektrolite dhe funksioni i veshkave) kërkohen kur ka gjak në jashtëqitje, sëmundje të rëndë, simptoma që zgjasin ose faktorë rreziku.

Trajtimi

Lëngjet janë trajtimi kryesor.

• Përdorni solucion oral rehidratues (ORS) me gllënjka të vogla dhe të shpeshta, edhe nëse keni të vjella.
• Kufizoni pijet shumë të ëmbla dhe të gazuara — mund ta rëndojnë diarrenë.
• Rifilloni ushqimin e zakonshëm sapo të keni oreks. Dieta kufizuese "BRAT" (banane, oriz, pure molle, bukë e thekur) nuk rekomandohet më si trajtim standard.
• Foshnjat vazhdojnë me gji ose formulën e zakonshme.

Antibiotikët nuk përdoren rutinë. Edhe kur gjendet një bakter në koprokulturë, kjo nuk do të thotë automatikisht se duhet antibiotik; në disa infeksione antibiotikët mund të jenë të dëmshëm. Barnat kundër diarresë përdoren vetëm kur janë të përshtatshme për moshën dhe situatën.

Kur të kërkoni ndihmë

Kërkoni vlerësim mjekësor nëse simptomat zgjasin më shumë se disa ditë ose përkeqësohen. Foshnjat, shtatzënat, të moshuarit dhe personat me imunitet të dobësuar duhet të konsultohen më herët.