Përmbledhje
Diarreja është jashtëqitje e lëngshme ose e shpeshtë — zakonisht tri ose më shumë herë në ditë. Nuk është sëmundje më vete, por simptomë me shumë shkaqe të mundshme.
Sipas kohëzgjatjes dallohen:
- akute — më pak se 14 ditë (forma më e shpeshtë)
- persistente — nga 14 ditë deri në 4 javë
- kronike — më shumë se 4 javë
Shkaqet
Diarreja akute shkaktohet më shpesh nga infeksionet: viruse (norovirusi, rotavirusi), baktere (Campylobacter, Salmonella, Shigella, disa lloje të E. coli) ose parazitë si Giardia.
Diarreja e zgjatur ose kronike mund të lidhet me:
- barna — sidomos antibiotikët (me rrezik infeksioni nga Clostridioides difficile)
- intolerancën ndaj laktozës ose celiakinë
- sëmundjet inflamatore të zorrës (koliti ulceroz, sëmundja Crohn) ose kolitin mikroskopik
- sindromin e zorrës së irrituar
- çrregullime të përthithjes
- te personat me imunitet të dobësuar, infeksione oportuniste
Dehidratimi — rreziku kryesor
Me diarrenë humbet ujë dhe kripëra (elektrolite). Shenjat e dehidratimit janë:
- etja dhe goja e thatë
- urinimi i pakët ose urina e errët
- dobësia, marramendja, përgjumja
Foshnjat, të moshuarit dhe personat me sëmundje kronike dehidratohen më shpejt.
Kur të shkoni te mjeku
Kërkoni vlerësim mjekësor nëse diarreja:
- zgjat disa ditë pa përmirësim ose përsëritet shpesh
- shoqërohet me gjak, temperaturë ose rënie në peshë
- ka filluar gjatë ose pas një kure antibiotike
- ju zgjon gjatë natës
Diagnostikimi
Mjeku pyet për kohëzgjatjen, barnat, udhëtimet e fundit dhe simptomat shoqëruese. Shumica e episodeve akute nuk kërkojnë analiza. Sipas rastit mund të nevojiten:
- koprokulturë ose teste për patogjenë dhe parazitë specifikë
- analiza gjaku
- kalprotektina fekale — tregues i inflamacionit të zorrës
- në diarre kronike ose me shenja alarmi, kolonoskopi me biopsi (edhe kur mukoza duket normale)
Trajtimi
- Pini lëngje në sasi të vogla dhe shpesh. Solucionet orale të rehidratimit (ORS, të shitura në farmaci) janë zgjedhja më e mirë; përgatitini sipas udhëzimit të paketimit.
- Vazhdoni të hani sipas oreksit. Foshnjat vazhdojnë me gji ose me formulën e zakonshme.
- Antibiotikët nuk përdoren rutinë — shumica e diarreve janë virale.
- Barnat që ndalojnë diarrenë (p.sh. loperamidi) duhen përdorur me kujdes dhe nuk jepen kur ka gjak, temperaturë të lartë ose te fëmijët e vegjël pa këshillë mjekësore.
- Në dehidratim të rëndë mund të nevojiten lëngje intravenoze.
Burimet kryesore
Ky informacion ka qëllim edukativ dhe nuk zëvendëson vizitën mjekësore. Mos e ndryshoni mjekimin pa u konsultuar. Përditësuar: tetor 2026.