Koliti ulceroz

Përmbledhje

Koliti ulceroz është një nga dy format kryesore të sëmundjes inflamatore të zorrës (tjetra është sëmundja Crohn). Inflamacioni prek mukozën e zorrës së trashë: fillon në rektum dhe mund të shtrihet në mënyrë të vazhdueshme drejt pjesëve të tjera të kolonit.

Sëmundja ecën me periudha aktiviteti (rikthime) dhe periudha qetësie (remision). Nuk është infeksion dhe nuk është ngjitëse.

Simptomat

• diarre me gjak ose me mukus
• urgjencë për të shkuar në tualet dhe ndjesi se zorra nuk zbrazet plotësisht
• dhimbje ose ngërçe barku
• lodhje dhe anemi
• në forma të rënda: temperaturë dhe rënie në peshë

Mund të ketë edhe shfaqje jashtë zorrës: dhimbje kyçesh, lezione të lëkurës, inflamacion të syve ose sëmundje të mëlçisë.

Shkaqet

Shkaku i saktë nuk dihet. Sëmundja lind nga ndërveprimi i predispozicionit gjenetik, sistemit imunitar, florës mikrobike të zorrës dhe faktorëve të mjedisit. Stresi dhe disa ushqime mund t'i rëndojnë simptomat, por nuk e shkaktojnë sëmundjen.

Diagnostikimi

• Analiza gjaku dhe feçesh — përfshirë kalprotektinën fekale, që mat inflamacionin, dhe testet për të përjashtuar infeksionet (p.sh. C. difficile).
• Kolonoskopia me biopsi konfirmon diagnozën dhe tregon shtrirjen e sëmundjes. Në kolitin akut të rëndë mund të preferohet një sigmoidoskopi e kufizuar, më e sigurt.

Asnjë analizë e vetme nuk e vendos diagnozën; ajo bazohet në kombinimin e të gjitha të dhënave.

Trajtimi

Qëllimi është të arrihet remisioni dhe të mbahet sa më gjatë.

• Mesalazina (5-ASA) — baza e trajtimit në format e lehta dhe të mesme, në formë tabletash, supostash ose klizmash.
• Kortikosteroidet — për të qetësuar shpejt një rikthim. Nuk përdoren si trajtim afatgjatë.
• Imunomoduluesit, barnat biologjike dhe barnat e synuara me molekula të vogla — për format më të rënda ose kur trajtimi i parë nuk mjafton.

Mos e ndërprisni trajtimin mbajtës vetëm sepse ndiheni mirë: kjo është arsyeja më e shpeshtë e rikthimeve.

Kirurgjia mund të nevojitet për komplikacione (perforacion, megakolon toksik, gjakderdhje e pakontrolluar), për ndryshime parakanceroze ose kur sëmundja nuk kontrollohet me barna.

Ndjekja afatgjatë

• Kontrolle të rregullta për aktivitetin e sëmundjes, aneminë, ushqyerjen dhe sigurinë e barnave.
• Pas disa vitesh sëmundje që prek kolonin, nevojitet kolonoskopi periodike për zbulimin e hershëm të ndryshimeve parakanceroze, me interval sipas rrezikut individual.
• Ushqyerja përshtatet me periudhat e sëmundjes, por nuk e zëvendëson trajtimin.