Sindromi i zorrës së irrituar

Përmbledhje

Sindromi i zorrës së irrituar (IBS, nga anglishtja) është një nga shkaqet më të shpeshta të ankesave të aparatit tretës. Bën pjesë te çrregullimet e ndërveprimit zorrë–tru: zorra është strukturalisht e shëndetshme, por funksionon dhe "ndjen" ndryshe.

IBS nuk shkakton ulçera ose inflamacion të zorrës dhe nuk rrit rrezikun e kancerit kolorektal. Ankesat janë reale dhe mund të ndikojnë shumë në cilësinë e jetës.

Simptomat

• dhimbje barku të përsëritura, të lidhura me daljen në tualet ose me ndryshimin e formës/shpeshtësisë së feçeve
• kapsllëk, diarre ose alternim i të dyjave — prandaj flitet për nënllojet IBS-C, IBS-D dhe IBS-M
• fryrje dhe gazra
• ndjesi zbrazjeje jo të plotë

Shkaqet

Nuk ka një shkak të vetëm. Ndikojnë ndjeshmëria e shtuar e zorrës (hiperalgjezia viscerale), ndryshimet e lëvizjes së zorrës, flora mikrobike dhe komunikimi zorrë–tru. IBS mund të fillojë pas një gastroenteriti infektiv. Stresi mund t'i rëndojë simptomat — por kjo nuk do të thotë se ankesat janë "imagjinare".

Diagnostikimi

Mjeku e vendos diagnozën në mënyrë pozitive, bazuar në modelin tipik të simptomave dhe në ekzaminimin klinik — nuk nevojitet të përjashtohet çdo sëmundje me çdo analizë.

• Kur mbizotëron diarreja, kërkohen zakonisht testet për celiakinë dhe tregues të inflamacionit (p.sh. kalprotektina fekale).
• Kolonoskopia nuk bëhet rutinë për IBS; rekomandohet kur ka shenja alarmi ose kur ju takon depistimi.

Shenjat që kërkojnë hetim të mëtejshëm

Këto ankesa nuk duhen quajtur IBS pa vlerësim:

• gjak në jashtëqitje ose anemi
• temperaturë ose rënie në peshë pa shpjegim
• diarre që ju zgjon gjatë natës
• simptoma që fillojnë për herë të parë pas moshës 50 vjeç
• histori familjare për kancer kolorektal, celiaki ose sëmundje inflamatore të zorrës

Trajtimi

Trajtimi përshtatet me nënllojin dhe me ankesën kryesore.

• Mënyra e jetesës — vakte të rregullta, aktivitet fizik, gjumë i mjaftueshëm.
• Fibrat e tretshme, si psyllium, ndihmojnë shumë pacientë; krundet (fibrat e patretshme) shpesh e rëndojnë fryrjen.
• Dieta e ulët në FODMAP — provë e kufizuar në kohë, mirë me ndihmën e një dietologu, e ndjekur nga rifutja graduale e ushqimeve. Nuk është dietë për gjithë jetën.
• Mos e hiqni glutenin para se të jeni testuar për celiaki — heqja e tij e bën testin të pasaktë.
• Barnat — për kapsllëkun, diarrenë ose dhimbjen (p.sh. antispastikë, disa antidepresivë në doza të ulëta që veprojnë mbi ndjeshmërinë e zorrës).
• Terapitë psikologjike të fokusuara te zorra (p.sh. terapia konjitive-bihejviorale, hipnoterapia) kanë efektivitet të provuar.