Kapsllëku (konstipacioni)

Përmbledhje

Kapsllëku nuk përcaktohet vetëm nga numri i daljeve në tualet. Ai përfshin:

• jashtëqitje të forta ose me copa
• sforcim gjatë defekimit
• më pak se tri dalje në javë
• ndjesi bllokimi ose zbrazjeje jo të plotë

Mund të jetë i përkohshëm (p.sh. gjatë udhëtimit) ose kronik, kur zgjat me muaj.

Shkaqet

• pak fibra në ushqim, pak lëngje, pak lëvizje fizike
• ndryshime të rutinës ose shtyrja e nevojës për tualet
• barna — opioidët, disa antidepresivë dhe antikolinergjikë, preparatet e hekurit, disa barna për tensionin
• hipotiroidizmi, diabeti, sëmundje neurologjike
• shtatzënia

Te disa persona, ushqimi kalon ngadalë në zorrën e trashë; te të tjerë, muskujt e dyshemesë pelvike nuk koordinohen mirë gjatë defekimit (dissinergjia e defekimit).

Kur të shkoni te mjeku

Konsultohuni nëse kapsllëku zgjat disa javë pavarësisht masave në shtëpi, ose nëse keni:

• gjak në jashtëqitje
• anemi ose rënie në peshë pa shpjegim
• një ndryshim të ri dhe të vazhdueshëm të jashtëqitjes, sidomos pas moshës 45–50 vjeç
• histori familjare për kancer të zorrës së trashë

Diagnostikimi

Mjeku pyet për fillimin, formën e feçeve, dietën dhe barnat dhe kryen ekzaminimin fizik, përfshirë ekzaminimin rektal kur nevojitet. Analizat bëhen sipas dyshimit (p.sh. TSH, kalciumi, glukoza).

Kolonoskopia rekomandohet kur ka shenja alarmi ose kur ju takon depistimi për kancer kolorektal — jo për çdo rast kapsllëku. Në rastet që nuk përgjigjen ndaj trajtimit mund të nevojiten teste të specializuara si manometria anorektale ose testi i tranzitit.

Trajtimi

Masat e para:

• Shtoni fibrat gradualisht (perime, fruta, bishtajore, drithëra të plota, ose psyllium), për të shmangur fryrjen.
• Pini lëngje të mjaftueshme — përveç rasteve kur mjeku ju ka kufizuar lëngjet për shkak të veshkave ose zemrës.
• Lëvizni rregullisht dhe caktoni një orë të qetë për tualetin, p.sh. pas mëngjesit.
• Mbështetja e këmbëve mbi një stol të vogël gjatë defekimit e lehtëson daljen.

Barnat: mjeku mund të rekomandojë laksativë osmotikë si polietilen glikoli ose oksidi i magnezit, ose laksativë stimulues si sena. Laksativët e zgjedhur saktë dhe të përdorur sipas udhëzimit janë të sigurt; shqetësimi se "zorra mësohet" nuk vlen për shumicën e tyre.

Në dissinergjinë e defekimit, terapia me biofeedback është më efektive se shtimi i laksativëve.