Apnea obstruktive e gjumit

Çfarë ndodh në apnenë e gjumit

Gjatë gjumit, tonusi i muskujve të fytit dhe i gjuhës bie natyrshëm. Te personat me predispozitë, rruga e sipërme e ajrit mbyllet pjesërisht (hipopne) ose plotësisht (apne) për 10 sekonda ose më shumë, me përpjekje të vazhdueshme të gjoksit për të marrë frymë. Oksigjeni në gjak bie, dioksidi i karbonit rritet dhe truri “zgjohet” për një çast (mikrozgjim) që rihap rrugën e ajrit, zakonisht pa e kujtuar personi. Kjo përsëritet dhjetëra herë në orë dhe e fragmenton gjumin, edhe kur kohëzgjatja totale duket normale.

Ashpërsia matet me indeksin apne-hipopne (AHI), numrin e ngjarjeve për orë gjumi: 5 deri në 14 është e lehtë, 15 deri në 30 mesatare, mbi 30 e rëndë. Efektet përfshijnë përgjumje ditore, rrezik më të lartë për aksidente, përqendrim të dobët, dhe ngarkesë për sistemin kardiovaskular: zgjimet e përsëritura nxitin sistemin simpatik dhe rrisin tensionin arterial.

Cilat janë shenjat

• Gërhitje e fortë dhe e shpeshtë.
• Pauza të frymëmarrjes të vërejtura nga familjarët.
• Zgjime me ndjesi mbytjeje ose marrje të menjëhershme fryme.
• Gjumë jo çlodhës, lodhje ose përgjumje gjatë ditës.
• Dhimbje koke në mëngjes dhe vështirësi për t’u përqendruar.

Disa persona kanë simptoma më pak të dukshme, sidomos gratë, ku mund të mbizotërojnë lodhja, pagjumësia dhe humori i ulur. Mungesa e përgjumjes nuk e përjashton gjendjen.

Kush ka rrezik më të lartë

Mbipesha (sidomos rritja e rrethit të qafës), veçoritë anatomike të rrugëve të sipërme të frymëmarrjes (bajamet e mëdha, nofulla e vogël), mosha, gjinia mashkullore dhe anamneza familjare ndikojnë në rrezik. Alkooli dhe disa barna qetësuese e përkeqësojnë frymëmarrjen gjatë gjumit duke ulur tonusin muskulor. Apnea mund të ekzistojë edhe te persona pa obezitet. Ajo lidhet me hipertensionin arterial, aritmitë (veçanërisht fibrilacionin atrial), insuficiencën e zemrës dhe diabetin tip 2, dhe mund të kontribuojë në vështirësinë për të kontrolluar tensionin, sidomos kur ai mbetet i lartë pavarësisht trajtimit me disa barna.

Si diagnostikohet

Mjeku shqyrton simptomat dhe faktorët e rrezikut dhe ekzaminon rrugët e sipërme. Pyetësorët (p.sh. shkalla e përgjumjes) ndihmojnë në vlerësimin fillestar, por nuk e vendosin vetëm diagnozën.

Studimi i gjumit, ose monitorimi i gjumit, kryhet në klinikë sipas indikacionit: pajisja regjistron frymëmarrjen, flukset e ajrit, përpjekjen e gjoksit, saturimin e oksigjenit dhe frekuencën e zemrës gjatë natës dhe nxjerr AHI. Lloji i monitorimit përcaktohet gjatë konsultës. Në disa raste, p.sh. kur simptomat janë të theksuara por testi është normal, ose ka sëmundje të tjera të rënda, mund të rekomandohet testim shtesë me polisomnografi të plotë në shërbimin e përshtatshëm.

Një matje normale e oksigjenit gjatë ditës ose të dhënat e një ore inteligjente nuk e përjashtojnë apnenë.

Si trajtohet

Trajtimi përshtatet me ashpërsinë dhe gjendjen e pacientit. Përfshin kontrollin e peshës, shmangien e alkoolit dhe barnave qetësuese përpara gjumit, masa pozicionale (shmangia e gjumit në shpinë kur apnea shfaqet kryesisht në këtë pozicion) dhe CPAP, pajisje që nëpërmjet maskës jep ajër me presion pozitiv të vazhdueshëm dhe e mban të hapur rrugën e ajrit. CPAP është trajtimi më efikas për apnenë mesatare e të rëndë, përmirëson gjumin, përgjumjen dhe shpesh edhe tensionin arterial, por duhet përdorur çdo natë.

Në pacientë të përzgjedhur përdoren aparate orale (që avancojnë nofullën) ose ndërhyrje të specializuara. Përzgjedhja dhe përshtatja bëhen në shërbimin përkatës. Nëse pajisja është e parehatshme, kërkoni rishikim të maskës ose të presionit dhe mos e braktisni pa diskutim.

Siguria dhe ndjekja

Mos drejtoni automjetin nëse jeni të përgjumur ose ju zë gjumi në timon; kërkoni vlerësim të shpejtë. Njoftoni anestezistin për apnenë dhe përdorimin e CPAP përpara një ndërhyrjeje. Mos merrni barna gjumi pa këshillë mjekësore. Ndjekja kontrollon simptomat, përdorimin e pajisjes dhe efektin e trajtimit; kontrollet bëhen çdo 6 muaj deri në një vit, ose më shpejt kur mjeku e çmon të arsyeshme, si dhe pas ndryshimeve të mëdha në peshë.

Kujdesi në Tirana Polyclinic: ofrojmë konsultë pneumologjike, studim dhe monitorim të gjumit në klinikë, interpretim të rezultateve dhe orientim për trajtimin. Sipas nevojës, kujdesi koordinohet me kardiologjinë dhe endokrinologjinë.