Dhimbja në gjoks: kur duhet kardiologu

Përmbledhje

Dhimbja në gjoks është një nga arsyet më të shpeshta për t’iu drejtuar mjekut, dhe me të drejtë shkakton shqetësim, sepse mund të jetë shenjë e sëmundjes së zemrës. Në fakt shumica e dhimbjeve të gjoksit nuk vijnë nga zemra, por vetëm një vlerësim mjekësor e dallon me siguri. Rregulli praktik: dhimbja e re, e fortë ose që të bën të dyshosh për zemrën nuk shpjegohet vetë.

Dhimbja nga zemra: si ndihet zakonisht

Dhimbja nga mungesa e gjakut në muskulin e zemrës (angina ose diskomfort torakal iskemik) shpesh ka këto veçori:

• ndjesi presioni, shtrëngimi, rëndese ose djegieje pas sternumit, më rrallë dhimbje therëse
• shfaqet gjatë ecjes, shkallëve, përpjekjes ose emocioneve dhe kalon me pushim brenda disa minutash
• mund të përhapet në krah (sidomos të majtë), qafë, nofull, shpinë ose stomak
• shoqërohet me dispne, djersë të ftohta, të përzier, lodhje të papritur ose marramendje

Te gratë, të moshuarit dhe diabetikët shenjat mund të jenë më pak tipike: vetëm lodhje, dispne, të përzier ose dhimbje në shpinë apo stomak (shih infarkti i miokardit).

Shkaqe të tjera të zakonshme

• Refluksi gastroezofageal dhe gastriti — djegie pas sternumit pas ngrënies ose në shtrirje (shih refluksi gastroezofageal)
• Muskujt dhe brinjët — dhimbje që ndryshon me lëvizjen, me frymëmarrjen e thellë ose me prekjen e vendit
• Ankthi dhe paniku — shpesh me palpitacione, therje në gishta, frymëmarrje të shpejtë
• Infeksionet e mushkërive — pneumonia, pleuriti, shpesh me ethe dhe kollë
• Pericarditi — dhimbje që përkeqësohet në shtrirje dhe lehtësohet kur uleni përpara
• Herpes zoster (zona) — dhimbje djegëse në një gjysmë të gjoksit, para daljes së skuqjes

Disa shkaqe të rralla janë po aq të rënda sa infarkti, si embolia pulmonare (dhimbje me dispne të papritur) ose disekimi i aortës (dhimbje shumë e fortë, si “shqyerje”, që shkon në shpinë). Këto kërkojnë urgjencë.

Kur është urgjencë dhe kur duhet kardiologu

Urgjencë (telefononi 127):

• dhimbje ose presion në gjoks që zgjat më shumë se disa minuta ose vjen e shkon
• dhimbje që përhapet në krah, qafë, nofull, shpinë ose stomak
• dhimbje me djersë të ftohta, të përzier, marramendje, të fikët ose dispne

Mos prisni, mos vozitni vetë dhe mos merrni barna pa udhëzim të mjekut ose të operatorit të urgjencës.

Vizitë te kardiologu (pa urgjencë):

• dhimbje që vjen e shkon, sidomos gjatë përpjekjes dhe që kalon me pushim
• dhimbje që kalon shpejt por ju shqetëson
• keni hipertension, diabet, kolesterol të lartë, duhan ose histori familjare të sëmundjes së zemrës

Si vlerësohet te kardiologu

• Historia e hollësishme: ku, kur, sa zgjat, çfarë e nxit dhe çfarë e lehtëson dhimbjen.
• Ekzaminimi klinik dhe matja e tensionit.
• EKG — regjistron aktivitetin elektrik të zemrës (shih EKG apo Holter).
• Ekokardiografia — vlerëson muskulin dhe valvulat (shih ekokardiografia).
• Analizat e gjakut — profili lipidik, sheqeri, hemoglobina dhe funksioni i tiroides, sipas rastit.
• Testet e mëtejshme vendosen nga kardiologu, sipas gjasave që dhimbja të jetë nga zemra.

Një EKG normale në qetësi nuk e përjashton gjithmonë sëmundjen e zemrës, prandaj mjeku i vlerëson bashkë simptomat, faktorët e rrezikut dhe rezultatet. Klinika jonë nuk është shërbim urgjence: kur dyshohet për infarkt, drejtohuni drejt urgjencës.

Si ulet rreziku

• mos pini duhan
• kontrolloni tensionin, kolesterolin dhe sheqerin
• aktivitet fizik i rregullt, sipas aftësisë dhe udhëzimit të mjekut
• peshë e shëndetshme dhe ushqim me më shumë perime, fruta, drithëra të plota dhe më pak kripë
• të mos injorohen simptomat e reja ose që përkeqësohen