Diabeti dhe kolesteroli i lartë

Përmbledhje

Kolesteroli i lartë dhe diabeti shpesh shkojnë bashkë. Rezistenca ndaj insulinës, që shpesh i paraprin diabetit tip 2, ndryshon mënyrën si trupi trajton yndyrat. Rezultati është dislipidemia diabetike: LDL-ja (“kolesteroli i keq”) e lartë, HDL-ja e ulët dhe trigliceridet e larta. Kombinimi rrit rrezikun e hershëm të aterosklerozës, infarktit dhe insultit cerebral (goditjes në tru).

Si çdo kolesterol i lartë, edhe ky nuk jep simptoma: zbulohet vetëm me analizë gjaku.

Modeli tipik te diabeti

• Trigliceridet e larta — shpesh pas ushqimeve me karbohidrate të rafinuara, pije të ëmbla dhe alkool
• HDL e ulët — ulet nga mbipesha, mungesa e lëvizjes dhe duhani
• LDL në vlera të “pranueshme”, por me grimca të vogla e të dendura që depozitohen më lehtë në arterie. Prandaj, te diabeti kërkohet edhe non-HDL kolesteroli ose apolipoproteina B, kur ka indikacion.

Glicemia e dobët e kontrolluar e përkeqëson këtë model; përmirësimi i sheqerit ul shpesh trigliceridet.

Sa duhet të jetë LDL-ja

Objektivi varet nga rreziku i përgjithshëm dhe vendoset nga mjeku:

• diabet i ri, i shkurtër, pa faktorë të tjerë rreziku — objektiv më i butë
• diabet për më shumë se 10 vjet ose me faktorë të tjerë rreziku — objektiv më i ulët
• diabet me dëmtim të organeve (veshkave, syve) ose me sëmundje kardiovaskulare të njohur — objektiv shumë i ulët (zakonisht nën 55 mg/dL)

Trigliceridet nën 150 mg/dL janë të dëshirueshme. Vlerat shumë të larta (mbi 500 mg/dL) kërkojnë vlerësim të veçantë për shkak të rrezikut të pankreatitit.

Trajtimi

Jetesa — baza për të gjithë:

• më pak yndyrna të ngopura (mish yndyror, gjalpë, ëmbëlsira industriale) dhe pa yndyrna trans
• më shumë perime, bishtajore, drithëra të plota, peshk, vaj ulliri, arra
• pak sheqerna të thjeshta dhe pije të ëmbla, pak alkool — ndihmojnë veçanërisht trigliceridet
• humbje peshe dhe të paktën 150 minuta aktivitet fizik në javë
• ndërprerje e duhanit

Barnat:

• Statinat — trajtimi themelor; kanë provuar se ulin infarktet dhe vdekjet edhe te diabeti
• Ezetimibi — shtohet kur statina nuk mjafton
• Barna të tjera për rrezik shumë të lartë
• Për trigliceride shumë të larta, mjeku mund të shtojë barna të tjera, pas kontrollit të shkaqeve dytësore

Çfarë tjetër e rrit kolesterolin

Para se të gjykohet vetëm si “efekt i diabetit”, mjeku kërkon:

• hipotiroidizmin (tiroide që punon pak)
• sëmundjet e veshkave dhe të mëlçisë, përfshirë steatozën hepatike
• barna që e ngrenë (disa diuretikë, kortikosteroide)
• hiperkolesterolemi familjare, kur LDL është shumë i lartë (mbi 190 mg/dL) ose ka histori familjare për infarkt të hershëm

Kontrolli i rregullt

• Profili lipidik zakonisht nuk kërkon agjërim; mund të kërkohet kur trigliceridet janë të larta.
• Përsëritet 6–8 javë pas fillimit ose ndryshimit të trajtimit, pastaj zakonisht një herë në vit.
• Tregoni mjekut për dhimbje muskulore të reja gjatë statinës ose nëse planifikoni shtatzëni.
• Mos e ndërprisni statinën vetë nga një analizë e vetme ose nga frika e efekteve anësore — flisni me mjekun.