Diabeti dhe sëmundjet e zemrës

Përmbledhje

Diabeti, sidomos tipi 2, është një nga faktorët e rrezikut kardiovaskular që mund të kontrollohet. Njerëzit me diabet kanë më shumë gjasa të zhvillojnë infarkt, insult cerebral (goditje në tru) dhe insuficiencë kardiake, shpesh më herët se të tjerët. Lajmi i mirë është se rreziku zvogëlohet shumë kur trajtohen të gjithë faktorët bashkë, jo vetëm sheqeri.

Pse diabeti e dëmton zemrën

• Sheqeri i lartë për vite dëmton murin e enëve të gjakut dhe e përshpejton aterosklerozën (pllakat në arterie).
• Diabeti shoqërohet shpesh me tension të lartë, kolesterol të çrregullt dhe mbipeshë — secili shton rrezikun.
• Dëmtimi i nervave mund ta bëjë dhimbjen e infarktit më të dobët ose atipike.
• Muskuli i zemrës mund të dëmtohet drejtpërdrejt (kardiomiopati diabetike), duke çuar në insuficiencë kardiake.
• Diabeti dëmton edhe veshkat, dhe sëmundja e veshkave rrit më tej rrezikun për zemrën.

Edhe kur glicemia është e kontrolluar, rreziku nuk zhduket plotësisht — prandaj nevojitet kontroll i të gjithë faktorëve.

Numrat që kontrollohen

• Tensioni arterial: objektivi individual; për shumicën që e tolerojnë, rreth 120–129 mmHg sistolik, pa rënë nën 120 (shih hipertensioni arterial).
• LDL-kolesteroli: objektivi varet nga rreziku dhe është shpesh më i ulët se te popullata e përgjithshme (shih diabeti dhe kolesteroli).
• Trigliceridet: mbi 150 mg/dL konsiderohen të larta.
• Glicemia dhe HbA1c: objektivi caktohet individualisht; shpesh rreth 7%, më i butë te të moshuarit ose me sëmundje të shumta.
• Pesha dhe perimetri i belit
• Funksioni i veshkave: kreatinina me eGFR dhe raporti albuminë/kreatininë në urinë (shih analizat e veshkave).

Çfarë kontrolli i zemrës bëhet

Kardiologu dhe endokrinologu vendosin së bashku, sipas moshës, kohëzgjatjes së diabetit dhe sëmundjeve shoqëruese. Zakonisht përfshihen:

• vizita me vlerësim të rrezikut kardiovaskular
• EKG
• ekokardiografia, kur ka simptoma, zhurmë, tension të lartë me dyshim për trashje të murit, ose dyshim për insuficiencë kardiake
• Doppler i enëve të qafës ose të këmbëve, kur ka indikacion
• kontrolli i këmbëve dhe i syve për komplikacione të tjera

Në mungesë të simptomave, nuk bëhen automatikisht ekzaminime të shumta; vlerësimi është i personalizuar.

Trajtimi që mbron zemrën

• Jetesa: ushqim i balancuar, humbje peshe kur ka mbipeshë, të paktën 150 minuta aktivitet fizik në javë, ndërprerje e duhanit, kufizim i alkoolit.
• Statinat ulin LDL-në dhe rrezikun e infarktit; shumë pacientë me diabet i marrin.
• Barnat për tensionin (shpesh frenues të ACE ose ARB, që mbrojnë edhe veshkat).
• Barnat për diabetin me përfitim të provuar për zemrën dhe veshkat — frenuesit e SGLT2 dhe disa agonistë të receptorit GLP-1. Zgjedhja është e mjekut, sipas sëmundjeve shoqëruese.
• Aspirina nuk jepet automatikisht si parandalim te të gjithë: kjo vendoset vetëm nga mjeku, duke peshuar rrezikun e gjakderdhjes.

Mos e ndërprisni dhe mos e ndryshoni vetë asnjë ilaç.

Shenja që nuk duhen shperfillur

• dispne e re gjatë përpjekjeve ose kur shtriheni
• ënjtje e kyçeve të këmbëve
• lodhje e pazakontë ose rënie në aftësinë për përpjekje
• dhimbje ose shtrëngim në gjoks, qafë ose nofull
• palpitacione ose marramendje

Tregoni mjekut qoftë edhe kur ndihen lehtë: te diabetikët mund të jenë e vetmja shenjë.