Si matet saktë tensioni në shtëpi

Pse matet në shtëpi

• zbulon hipertensionin e bluzës së bardhë (i lartë vetëm te mjeku) dhe hipertensionin e maskuar (normal te mjeku, i lartë në jetën e përditshme)
• tregon nëse barnat po funksionojnë gjatë ditëve të zakonshme
• ju bën pjesëmarrës në trajtim, dhe shpesh e përmirëson ndjekjen e tij

Matja në shtëpi nuk e zëvendëson vizitën. Diagnoza dhe ndryshimi i barnave bëhen nga mjeku. Kur ka dyshim, mund të nevojitet edhe Holter presioni 24 orë (MAPA).

Si shkruhet dhe si thuhet tensioni

Aparatet dhe udhëzimet ndërkombëtare e shkruajnë tensionin në mmHg (milimetra merkuri), ndërsa në Shqipëri thuhet zakonisht në cmHg (centimetra merkuri). Është e njëjta matje: ndahet thjesht me 10. Në këtë faqe, çdo vlerë shkruhet në formën 130/80 mmHg (tension 13 me 8).

• 120/80 mmHg (tension 12 me 8)
• 130/80 mmHg (tension 13 me 8)
• 135/85 mmHg (tension 13.5 me 8.5)
• 140/90 mmHg (tension 14 me 9) — pragu i tensionit të lartë në klinikë
• 180/120 mmHg (tension 18 me 12) — vlerë shumë e lartë (shih shenjat e urgjencës më sipër)

Numri i parë është tensioni sistolik (i sipërm), i dyti diastolik (i poshtëm). Kur ia komunikoni mjekut një vlerë, thoni cilën njësi po përdorni që të mos ketë konfuzion.

Zgjedhja e aparatit

• Zgjidhni një aparat automatik me manshetë në krah, të validuar klinikisht (kërkoni listën e pajisjeve të validuara ose pyesni farmacistin).
• Aparatet e kyçit ose të gishtit nuk rekomandohen si zgjidhje e parë; janë më pak të besueshme.
• Aparatet me ekran të madh dhe memorie lehtësojnë mbajtjen e shënimeve.
• Kontrolloni aparatin tuaj me atë të mjekut një herë: matni të dy bashkë gjatë vizitës.

Manshetja e duhur

Madhësia e gabuar e manshetës është një nga gabimet më të shpeshta: manshetë shumë e vogël e rrit tensionin e matur, ndërsa e madhe e ul.

• perimetri i krahut 22–26 cm — manshetë e vogël për të rritur
• 27–34 cm — manshetë standarde për të rritur
• 35–44 cm — manshetë e madhe
• 45–52 cm — manshetë shumë e madhe

Mateni krahun në mes, midis shpatullës dhe bërrylit. Manshetja vendoset direkt mbi lëkurë, jo mbi mëngë të trasha.

Protokolli i matjes

1. 30 minuta para matjes: pa duhan, pa kafe, pa ushtrime. Zbrazni fshikëzën e urinës.
2. Uluni 5 minuta në qetësi, shpina e mbështetur, këmbët në dysheme dhe të pakryqëzuara.
3. Krahu mbështetet në tavolinë, me manshetën në nivelin e zemrës.
4. Mos flisni dhe mos lëvizni gjatë matjes.
5. Merrni dy matje me një minutë diferencë, në mëngjes (para barnave) dhe në mbrëmje.
6. Bëjeni këtë për 7 ditë rresht para vizitës; mos e merrni parasysh ditën e parë, dhe llogaritni mesataren e të tjerave.

Në fillim matni të dy krahët; përdorni më pas krahun me vlerën më të lartë.

Si interpretohen vlerat

• Mesatarja e matjeve në shtëpi ≥ 135/85 mmHg (tension ≥ 13.5 me 8.5) korrespondon me tensionin e lartë të matur në klinikë: ≥ 140/90 mmHg (tension ≥ 14 me 9).
• Një vlerë e vetme e lartë nuk është diagnozë. Ajo që ka rëndësi është mesatarja dhe tendenca gjatë ditëve.
• Objektivi i trajtimit vendoset individualisht nga mjeku; për shumicën që e tolerojnë, synohet sistolik 120–129 mmHg (tension 12 deri 12.9).
• Tension shumë i ulët me marramendje ose të fikët gjithashtu duhet raportuar.

Gabimet më të shpeshta

• matje menjëherë pas ngrënies, kafesë, duhanit ose ecjes
• këmbët të kryqëzuara, shpina pa mbështetje, fjalosje
• manshetë e gabuar ose mbi rroba të trasha
• një matje e vetme pa e përsëritur
• matje e vazhdueshme çdo orë nga ankthi — kjo mund ta rrisë tensionin dhe ankthin
• ndryshimi i barnave nga një matje e vetme

Nëse keni pulsin krejt të parregullt (p.sh. fibrilacion atrial), shumë aparate të zakonshme japin vlera më pak të besueshme; pyesni mjekun.

Ditari i tensionit

Shënoni datën, orën, vlerat (sistolik/diastolik), pulsin dhe barnat e marra. Sillini në vizitë ose tregoni foton e aparatit. Mjekut i duhet mesatarja e 7 ditëve, jo një vlerë e vetme.

Mos ndërprisni trajtimin sepse një matje doli normale — është normale pikërisht falë barnave. Për më shumë, shihni hipertensioni arterial.