Menopauza dhe perimenopauza

Simptomat

Më të shpeshtat janë valët e të nxehtit dhe djersitja e natës, çrregullimet e gjumit, ndryshimet e humorit, thatësia vaginale, dhimbja gjatë marrëdhënies dhe urinimi i shpeshtë. Shpesh ka shqetësim të përqendrimit. Intensiteti ndryshon shumë nga një grua te tjetra. Simptomat mund të ngatërrohen me probleme të tiroides ose anemi, ndaj mjeku mund të kërkojë analiza.

Pasojat afatgjata të uljes së estrogjenit

Estrogjeni mbron kockat dhe enët e gjakut. Pas menopauzës humbja e kockës përshpejtohet, prandaj rritet rreziku për osteoporozë, dhe rreziku kardiovaskular bëhet më i dukshëm; tensioni (hipertensioni) dhe lipidet kontrollohen rregullisht. Ndryshimet urogjenitale janë përparuese dhe zakonisht nuk zhduken pa trajtim.

Menaxhimi praktik i simptomave pa ose me terapi hormonale

Valët e të nxehtit dhe djersitja e natës vijnë nga ndryshimi i termorregullimit në hipotalamus kur bie estrogjeni, dhe shpesh përmirësohen me ndryshime të thjeshta. Veshja me shtresa, dhoma e freskët gjatë natës, shmangia e shkaktarëve individualë (alkooli, ushqimet e pikanta, kafeina, duhani) dhe humbja e peshës te gratë me mbipeshë mund të ulin shpeshtësinë e tyre. Ushtrimet e rregullta dhe terapia kognitive-sjellëse kanë përfitim të provuar për gjumin dhe humorin. Nëse përdoren barna jo hormonale, ato zgjidhen e dozohen nga mjeku.

Thatësia vaginale dhe simptomat urinare (sindroma urogjenitale e menopauzës) nuk përmirësohen vetë dhe shpesh përkeqësohen. Hidratuesit vaginalë dhe lubrifikantët japin lehtësim të pjesshëm; estrogjeni vaginal në doza të ulëta është trajtimi më efektiv dhe thithet pak në qarkullim, ndaj zakonisht është i përshtatshëm edhe për gra që nuk marrin terapi hormonale sistemike, pas diskutimit me mjekun. Aktiviteti seksual i rregullt dhe ushtrimet e dyshemesë pelvike ndihmojnë shëndetin e indeve. Gjumi i prishur trajtohet me higjienë gjumi: orar të rregullt, dritë të ulët në mbrëmje dhe kufizim të ekraneve.

Kockat, zemra dhe kontrollet e rekomanduara pas menopauzës

Pas menopauzës humbja e kockës përshpejtohet në vitet e para, ndaj kontrolli i faktorëve të rrezikut është i arsyeshëm: historia e frakturave, duhani, alkooli i tepruar, pesha shumë e ulët, përdorimi i kortikosteroideve dhe të afërmit me frakturë të ijës. Vlerësimi i densitetit kockor (densitometria) kryhet në një qendër tjetër dhe ne e interpretojmë rezultatin. Mbrojtja e kockave bazohet te kalciumi nga ushqimi (rreth 1000–1200 mg në ditë gjithsej), vitamina D sipas matjes, ushtrimet me ngarkesë (ecje e shpejtë, forcë) dhe parandalimi i rënieve; barnat kundër osteoporozës rezervohen për rastet me rrezik të lartë.

Rreziku kardiovaskular, i cili para menopauzës është më i ulët se te burrat, afrohet gradualisht me të. Prandaj tensioni, kolesteroli, glicemia dhe pesha kontrollohen të paktën çdo vit ose me intervalin e rekomanduar nga mjeku, dhe vlerësohet përdorimi i duhanit. Skrinimi i gjirit (ekografi dhe mamografi sipas moshës dhe rrezikut) dhe skrinimi i qafës së mitrës vazhdojnë. Kërkoni vlerësim për çdo gjak vaginal, dhimbje pelvike të re, ose ndryshim të ri në gji. Në vizitë sillni një përshkrim të simptomave, kohën e menstruacionit të fundit, listën e barnave dhe historinë familjare të kancerit, trombozës dhe osteoporozës.

Trajtimi, përfshirë terapinë hormonale

Ndryshimet e stilit të jetës (aktivitet, gjumë, shmangia e shkaktarëve të valëve të nxehta) ndihmojnë. Terapia hormonale zëvendësuese është trajtimi më efektiv për simptomat vazomotore dhe mund të zgjidhet kur përfitimi tejkalon rreziqet. Rreziqet varen nga lloji, rruga, doza dhe kohëzgjatja si edhe nga mosha dhe sëmundjet e vetë gruas (kancer gjiri, tromboza, sëmundje e zemrës). Estrogjeni vaginal lokal trajton thatësinë me ekspozim të ulët sistemik. Ka edhe alternativa jo hormonale. Vendimi është individual dhe rishikohet periodikisht.

Kujdesi në Tirana Polyclinic: ofrojmë konsultë gjinekologjike, ekografi të gjirit sipas indikacionit dhe interpretim të analizave dhe të densitometrisë së kryer jashtë klinikës. Kontrollet bëhen çdo 6 muaj deri në një vit, ose më shpejt kur mjeku e çmon të arsyeshme.