Prediabeti dhe rezistenca ndaj insulinës

Çfarë është rezistenca ndaj insulinës

Insulina ndihmon qelizat e muskujve, të yndyrës dhe të mëlçisë të përdorin glukozën. Kur ato përgjigjen më pak ndaj saj, pankreasi mund të prodhojë më shumë insulinë (hiperinsulinemi kompensuese) për të ruajtur gliceminë normale. Nëse ky kompensim nuk mjafton, glicemia rritet. Rezistenca ndaj insulinës dhe prediabeti nuk janë sinonime: rezistenca mund të ekzistojë edhe me glicemi normale. Kur qelizat beta të pankreasit nuk arrijnë më të kompensojnë, zhvillohet diabeti tip 2.

Kush ka rrezik më të lartë

Rreziku lidhet me mbipeshën, veçanërisht yndyrën abdominale (mbipesha dhe obeziteti), aktivitetin e pakët fizik dhe anamnezën familjare për diabet. Rëndësi kanë edhe diabeti gestacional i mëparshëm, sindroma e vezoreve polikistike, steatoza hepatike, dislipidemia, hipertensioni dhe disa çrregullime metabolike. Shpesh nuk ka simptoma. Njolla të errëta dhe të trasha në qafë ose sqetulla (acanthosis nigricans) mund të shoqërojnë rezistencën ndaj insulinës, por nuk vendosin diagnozën.

Si diagnostikohet prediabeti

Përdoren glicemia esëll, HbA1c ose testi i tolerancës ndaj glukozës (glicemia 2 orë pas 75 g glukozë), sipas rastit. Vlerat përkatëse janë: glicemia esëll 100–125 mg/dl (5.6–6.9 mmol/L), HbA1c 5.7–6.4%, glicemia 2 orë pas ngarkesës 140–199 mg/dl. Rezultatet interpretohen duke marrë parasysh gjendjet që mund të ndikojnë në analizë, si anemia ose sëmundjet e fundit. Matja e insulinës dhe indekse si HOMA-IR nuk zëvendësojnë kriteret e glicemisë dhe nuk nevojiten automatikisht te çdo pacient. Një rezultat i vetëm nuk duhet interpretuar pa kontekst.

Çfarë mund të bëni

Një plan me ushqyerje të përshtatshme, aktivitet fizik dhe kontroll të peshës mund të ulë rrezikun e diabetit tip 2; edhe një humbje e moderuar peshe, rreth 5–7% e peshës trupore, dhe aktivitet fizik prej të paktën rreth 150 minutash në javë ulin ndjeshëm rrezikun. Synimet duhet të jenë të arritshme dhe të përshtaten me gjendjen shëndetësore. Në pacientë të përzgjedhur mund të nevojiten edhe barna. Ato nuk përshkruhen vetëm sepse një analizë e insulinës është e rritur. Për ushqyerjen shih ushqyerjen dhe kujdesin në shtëpi.

Sa shpesh duhen kontrollet

Mjeku përcakton intervalin e ndjekjes; për prediabetin kontrolli i glicemisë bëhet të paktën çdo vit, ndërsa ndjekja me vizitë çdo 6 muaj deri në një vit, ose më shpejt kur mjeku e çmon të arsyeshme. Vlerësohen edhe tensioni arterial (synimi nën 130/80 mmHg, tension 13 me 8), profili lipidik dhe pesha. Përmirësimi i një analize nuk e heq nevojën për ndjekje.

Kujdesi në Tirana Polyclinic: ofrojmë konsultë endokrinologjike, interpretim të analizave dhe një plan të individualizuar për kontrollin e rrezikut metabolik.