Mbipesha dhe obeziteti

Si vlerësohet pesha

Indeksi i masës trupore (BMI) llogaritet si pesha në kilogramë e pjesëtuar me katrorin e gjatësisë në metra. Mbipesha përkufizohet me BMI 25–29.9 dhe obeziteti me BMI 30 e lart; te disa grupe etnike pragjet janë më të ulëta. BMI është një mjet orientues, por nuk dallon drejtpërdrejt yndyrën nga masa muskulore. Vlerësimi plotësohet me perimetrin e belit (yndyra abdominale e lidhur me organet është më e rrezikshme se ajo nënlëkurore; një rregull praktik është që beli të jetë nën gjysmën e gjatësisë), historinë e ndryshimit të peshës dhe kërkimin e komplikacioneve. Një person mund të ketë rrezik metabolik edhe kur ndryshimi i peshës duket i vogël.

Pse zhvillohet obeziteti

Ndikojnë faktorë biologjikë dhe gjenetikë (rregullimi i oreksit në hipotalamus, hormonet e ngopjes), ushqyerja, aktiviteti fizik, gjumi, mjedisi dhe disa barna (kortikosteroide, disa antidepresivë dhe antipsikotikë, insulina). Nuk është çështje e thjeshtë e vullnetit. Disa sëmundje endokrine mund të kontribuojnë në shtimin e peshës, si hipotiroidizmi, sindroma Cushing dhe PCOS, por jo çdo shtim peshe ka shkak hormonal. Analizat përzgjidhen sipas simptomave dhe ekzaminimit.

Çfarë problemesh mund të shoqërojë

Obeziteti mund të rrisë rrezikun për diabet tip 2, hipertension arterial, dislipidemi, steatozë hepatike (dhjamosje të mëlçisë), apnea të gjumit dhe probleme të artikulacioneve. Kërkoni vlerësim nëse pesha rritet vazhdimisht, aktivitetet bëhen më të vështira ose keni tashmë një nga këto gjendje. Sipas rastit, kontrollohen glicemia, HbA1c, profili lipidik, enzimat e mëlçisë dhe tregues të tjerë; simptomat e çrregullimeve të të ngrënit kërkojnë gjithashtu vëmendje, dhe dietat e rrepta nuk janë zgjidhje e përshtatshme për të gjithë.

Si trajtohet

Plani përfshin ndryshime të qëndrueshme në ushqyerje, aktivitet fizik sipas aftësisë, gjumë të mjaftueshëm dhe ndjekje. Qëllimi është përmirësimi i shëndetit dhe ruajtja e rezultatit; edhe një humbje prej 5–10% të peshës përmirëson ndjeshëm gliceminë, tensionin dhe lipidet. Në raste të përzgjedhura mund të rekomandohen barna për menaxhimin e peshës (p.sh. agonistët e receptorit GLP-1 si semaglutidi, tirzepatidi dhe liraglutidi, ose orlistati) ose vlerësim për kirurgji metabolike (bariatrike) në një qendër të specializuar, e cila konsiderohet zakonisht kur BMI është 40 e lart, ose 35 e lart me sëmundje shoqëruese. Zgjedhja kërkon shqyrtim të përfitimeve, kufizimeve dhe kundërindikacioneve, dhe këto barna kërkojnë ndjekje.

Mos përdorni barna dobësimi ose produkte të blera online pa mbikëqyrje mjekësore. Kontrollet bëhen çdo 6 muaj deri në një vit, ose më shpejt kur mjeku e çmon të arsyeshme. Kujdesi në Tirana Polyclinic: ofrojmë konsultë endokrinologjike dhe vlerësim të faktorëve metabolikë. Kujdesi mund të koordinohet me specialitetet e tjera sipas problemeve shoqëruese.