Sindroma e vezoreve polikistike

Cilat janë shenjat

• Cikle të rralla, të çrregullta ose mungesë menstruacionesh.
• Qime të shtuara në fytyrë ose trup (hirsutizëm), akne ose rrallim i flokëve.
• Vështirësi për të arritur shtatzëni nga ovulacioni i çrregullt.
• Probleme metabolike, përfshirë çrregullime të glicemisë dhe shtim në peshë.

Jo çdo grua ka të gjitha shenjat dhe gjendja mund të ekzistojë edhe pa mbipeshë. Shenjat shfaqen zakonisht që në pubertet dhe mund të ndryshojnë pas menopauzës.

Çfarë ndodh me hormonet

Te PCOS ka çrregullim të boshtit hipotalamus–hipofizë–vezore: sekretimi i rritur i hormonit luteinizues dhe prodhimi i tepruar i androgjeneve (hormoneve mashkullore që gjenden në sasi të vogla te çdo grua) pengojnë maturimin e folikuleve dhe ovulacionin. Rezistenca ndaj insulinës dhe hiperinsulinemia, që ndodhin edhe te gratë e hollë, e përforcojnë prodhimin e androgjeneve. Prej këtu vijnë cikle të rralla, qime të shtuara dhe akne. Rezistenca ndaj insulinës mund të kontribuojë në disa paciente (shih prediabetin), por nuk është diagnozë që vendoset vetëm nga pamja e vezoreve.

Si vendoset diagnoza

Mjeku shqyrton ciklin menstrual, shenjat klinike dhe analizat hormonale të nevojshme; diagnoza te të rriturat bazohet zakonisht në prani të dy nga tri kriteret: ovulacion i çrregullt, shenja klinike ose biokimike të androgjeneve të tepërta, dhe pamje polikistike në ekografi, pasi janë përjashtuar shkaqet e tjera. Ekografia përdoret sipas rastit. Kërkohet përjashtimi i gjendjeve të tjera, si çrregullimet e tiroides (hipotiroidizmi), hiperprolaktinemia dhe disa sëmundje të surrenaleve. Pamja polikistike në ekografi nuk do të thotë automatikisht PCOS. Kriteret për adoleshentet ndryshojnë nga ato për të rriturat.

Pse ka rëndësi ndjekja

PCOS lidhet me rrezik më të lartë për diabet tip 2, hipertension, dislipidemi, steatozë hepatike, apnea të gjumit, ankth e depresion dhe, kur menstruacionet mungojnë gjatë, hiperplazi të endometrit (shtresës së brendshme të mitrës). Vlerësohen glicemia, lipidet dhe tensioni arterial (synimi nën 130/80 mmHg, tension 13 me 8). Mungesa e zgjatur e menstruacioneve kërkon plan kujdesi për endometrin. Nëse shenjat e androgjeneve shfaqen shumë shpejt, si qime të shtuara me trashje të zërit, kërkoni vlerësim pa vonesë për shkaqe të tjera, p.sh. tumore që prodhojnë androgjene. Kontrollet bëhen çdo 6 muaj deri në një vit, ose më shpejt kur mjeku e çmon të arsyeshme.

Si trajtohet

Trajtimi përshtatet me qëllimin: rregullimin e ciklit, menaxhimin e simptomave, kontrollin metabolik ose arritjen e shtatzënisë. Ushqyerja dhe aktiviteti fizik kanë rol edhe kur nuk nevojitet humbje peshe, ndërsa te mbipesha një humbje e moderuar peshe mund të rivendosë ovulacionin. Barnat hormonale (pilula e kombinuar, progestinet), antiandrogjenët, metformina dhe nxitja e ovulacionit (p.sh. letrozoli ose klomifeni) përdoren sipas indikacionit. Mos përdorni hormone ose barna për fertilitetin pa mbikëqyrje. Shih edhe infertilitetin endokrin.

Kujdesi në Tirana Polyclinic: ofrojmë konsultë endokrinologjike dhe gjinekologjike, interpretim të analizave dhe koordinim të vlerësimit hormonal e metabolik.