Diabeti tip 1 te të rriturit

Çfarë ndodh në organizëm

Insulina është hormoni i pankreasit që lejon qelizat të përdorin glukozën si burim energjie dhe e ul nivelin e saj në gjak. Në diabetin tip 1, sistemi imunitar shkatërron qelizat beta të pankreasit që e prodhojnë, kështu që prodhimi i insulinës bie shumë ose mungon krejt. Glukoza grumbullohet në gjak (hiperglicemi) dhe kalon në urinë, duke tërhequr ujë; prej këtu vijnë etja dhe urinimi i shpeshtë. Pa insulinë, trupi djeg yndyrat dhe prodhon ketone, acide që, kur grumbullohen, shkaktojnë ketoacidozë diabetike, një komplikacion i rrezikshëm për jetën.

Cilat janë shenjat e para

• Etje e pazakontë dhe urinim më i shpeshtë, edhe natën.
• Rënie e pashpjeguar në peshë.
• Lodhje, dobësi dhe shikim i turbullt.
• Infeksione të përsëritura ose plagë që shërohen ngadalë.

Kur këto shenja shfaqen së bashku, kërkoni vlerësim po atë ditë. Mos e shtyni kontrollin duke u përpjekur vetëm të ndryshoni dietën.

A është i njëjtë me diabetin tip 2

Jo. Te diabeti tip 1 ka mungesë të insulinës. Te diabeti tip 2 mbizotërojnë rezistenca ndaj insulinës dhe pakësimi progresiv i prodhimit të saj. Mosha dhe pesha nuk e përcaktojnë të vetme tipin e diabetit. Në disa të rritur procesi autoimun zhvillohet më ngadalë (diabet autoimun latent i të rriturve) dhe mund të ngatërrohet fillimisht me diabetin tip 2; tregues për dyshim janë pesha normale, fillimi me rënie peshe dhe humbja e shpejtë e përgjigjes ndaj barnave nga goja.

Si vendoset diagnoza

Mjeku vlerëson simptomat dhe gliceminë. Sipas situatës, përdoren HbA1c, ketonet dhe analiza të tjera. Antitrupat specifikë (anti-GAD, anti-IA2, anti-ZnT8) dhe C-peptidi (tregues i prodhimit të vetë insulinës) ndihmojnë kur tipi i diabetit është i paqartë. Nëse dyshohet ketoacidozë, vlerësimi bëhet në urgjencë dhe nuk shtyhet për analizat e planifikuara.

Si trajtohet dhe ndiqet

Insulina është pjesë thelbësore e trajtimit. Skema përshtatet individualisht, zakonisht me insulinë bazale dhe insulinë të shpejtë para vakteve, ose me pompë, dhe shoqërohet me edukim për matjen e glicemisë, numërimin e karbohidrateve, aktivitetin fizik dhe hipogliceminë (glicemi nën 4 mmol/L, pra nën 70 mg/dl). Matjet me glukometër ose sensor të vazhdueshëm përdoren sipas planit të mjekut. Mbani një plan të shkruar për sëmundjet akute dhe për kontrollin e ketoneve. Mos e ndërprisni insulinën sepse nuk po ushqeheni; kontaktoni ekipin mjekësor për udhëzimet përkatëse.

Ndjekja përfshin kontrollin e syve, veshkave, këmbëve dhe faktorëve të rrezikut kardiovaskular (diabeti dhe zemra), tensioni arterial synohet nën 130/80 mmHg (tension 13 me 8) dhe kontrollet bëhen çdo 6 muaj deri në një vit, ose më shpejt kur mjeku e çmon të arsyeshme. Shih edhe ushqyerjen dhe kujdesin në shtëpi.

Kujdesi në Tirana Polyclinic: ofrojmë konsultë endokrinologjike, interpretim të analizave dhe orientim për monitorimin e ndjekjen. Komplikacionet akute kërkojnë kujdes spitalor.