Ushqyerja dhe kujdesi në shtëpi për diabetin

Si të ndërtoni vaktin

Një mënyrë praktike është metoda e pjatës:

• gjysma e pjatës me perime që nuk janë të pasura me niseshte;
• një e katërta me proteina, si peshk, mish pa shumë yndyrë ose alternativa të përshtatshme;
• një e katërta me ushqime që përmbajnë karbohidrate, mundësisht me fibra, si drithëra të plota, patate ose bishtajore.

Karbohidratet janë lënda ushqimore që e ngre më shumë gliceminë pas vaktit, prandaj sasia dhe lloji i tyre kanë rëndësi; proteinat dhe yndyrat e pangopura e ngadalësojnë ngritjen. Sasia totale dhe përbërja përshtaten individualisht. Bishtajoret përmbajnë si karbohidrate, ashtu edhe proteina.

Çfarë të zgjidhni më shpesh

Preferoni perime, drithëra të plota, bishtajore dhe fruta të plota në porcione të përshtatshme. Përdorni vaj ulliri ose burime të tjera yndyrash të pangopura, duke marrë parasysh sasinë, dhe kufizoni yndyrat e ngopura dhe kripën (kjo ndihmon edhe tensionin dhe zemrën, shih diabetin dhe kolesterolin). Uji është zgjedhje e përshtatshme për pije. Kufizoni pijet me sheqer, lëngjet e frutave dhe ëmbëlsirat; alkooli përdoret me kujdes, sepse mund të shkaktojë hipoglicemi. Etiketa “pa sheqer” nuk do të thotë pa karbohidrate ose pa kalori.

A duhet të hiqen buka dhe frutat

Jo automatikisht. Rëndësi kanë lloji, porcioni dhe shpërndarja gjatë ditës. Te diabeti tip 1, numërimi i karbohidrateve ndihmon në përputhjen e ushqimit me planin e insulinës. Mos filloni agjërim ose dietë shumë kufizuese pa diskutuar ndikimin mbi mjekimin dhe hipogliceminë.

Kujdesi i përditshëm në shtëpi

• Matni gliceminë sipas planit të mjekut; shënoni episodet e pazakonta.
• Kryeni aktivitet fizik të përshtatshëm dhe ndërprisni periudhat e gjata të qëndrimit ulur.
• Kontrolloni këmbët çdo ditë për plagë, skuqje ose ndryshime të reja.
• Mbani një plan për hipogliceminë dhe për ditët kur jeni të sëmurë.

Hipoglicemia (glicemi nën 4 mmol/L, pra nën 70 mg/dl) shfaqet me uri, dridhje, djersitje, rrahje zemre, përgjumje ose konfuzion, dhe trajtohet me karbohidrate që veprojnë shpejt (lëng frutash, tableta glukoze), me matje të përsëritur pas 10–15 minutash. Mos shtyni ose anashkaloni vakte pa plan kur merrni insulinë ose barna që mund të shkaktojnë hipoglicemi.

Kur duhet rishikuar plani

Kërkoni këshillë nëse matjet mbeten jashtë objektivave, përsëritet hipoglicemia ose ndryshojnë pesha, oreksi apo aktiviteti. Ushqyerja nuk e zëvendëson insulinën te diabeti tip 1 dhe nuk e zëvendëson automatikisht mjekimin te diabeti tip 2. Ndjekja bëhet çdo 6 muaj deri në një vit, ose më shpejt kur mjeku e çmon të arsyeshme.

Kujdesi në Tirana Polyclinic: ofrojmë konsultë endokrinologjike dhe këshillim të individualizuar për ushqyerjen, monitorimin dhe ndjekjen e diabetit ose prediabetit.