Palpitacionet

Përmbledhje

Palpitacionet (rrahjet e zemrës që i ndieni vetë) janë një nga arsyet më të shpeshta të vizitës te kardiologu. Mund t’i ndieni në gjoks, në fyt ose në qafë, si zemër që “rreh fort”, “fluturon” ose “humb një rrahje”.

Fakti i rëndësishëm: palpitacioni është simptomë, jo diagnozë. Në shumicën e rasteve shkaku është i padëmshëm (stresi, kafeja, pagjumësia), por ndonjëherë pas tyre fshihet një çrregullim ritmi, si fibrilacioni atrial, që duhet trajtuar.

Si ndihen

• një rrahje që “mungon” ose që vjen herët (ekstrasistola) — më e shpeshta
• rrahje të shpejta dhe të rregullta që fillojnë e mbarojnë papritur
• rrahje të shpejta dhe krejt të parregullta
• zemër që rreh fort, por me ritëm normal (p.sh. pas kafesë ose gjatë ankthit)

Mënyra se si i përshkruani — të rregullta apo jo, sa zgjasin, çfarë i nis — është një nga të dhënat më të vlefshme për mjekun.

Shkaqet e zakonshme dhe të padëmshme

• stresi, ankthi, sulmi i panikut
• kafeina, energjizuesit, duhani, alkooli
• pagjumësia dhe lodhja
• dehidratimi dhe temperatura
• ushtrimi fizik intensiv
• ndryshimet hormonale: ciklit menstrual, shtatzënisë, menopauzës
• disa barna, p.sh. dekongjestionuesit e hundës dhe barnat për astmën
• sheqeri i ulët në gjak

Kur shkaku është në zemër ose diku tjetër në trup

Nga zemra: aritmitë (fibrilacioni atrial, takikardia supraventrikulare, ekstrasistolat e shpeshta, rrallë takikardia ventrikulare), sëmundjet e valvulave, kardiomiopatitë dhe insuficienca kardiake.

Nga sëmundje të tjera:

• anemia (sidomos nga mungesa e hekurit)
• hipertiroidizmi (tiroide që punon shumë)
• çrregullimet e elektroliteve (kalium, magnez)
• apnea e gjumit dhe sëmundjet e mushkërive

Palpitacione me vështirësi në frymëmarrje

Kur palpitacionet vijnë bashkë me dispne (vështirësi në frymëmarrje), mjeku mendon para së gjithash për:

• fibrilacionin atrial ose aritmi të tjera të shpejta, që e bëjnë zemrën të pompojë më pak efikasshëm
• insuficiencën kardiake — shoqërohet shpesh me edemë (ënjtje) të kyçeve, lodhje dhe frymëmarrje të vështirë shtrirë
• anemia dhe hipertiroidizmin
• ankthin dhe frymëmarrjen e shpejtë (hiperventilimi), që jep edhe mpirje ose gudulisje në gishta dhe rreth buzëve
• sëmundjet e mushkërive (astma, BPOK)
• rrallë, por e rëndë: emboli pulmonare — dispne e papritur, shpesh me dhimbje gjatë frymëmarrjes ose me ënjtje të njërës këmbë

Dispnea e re ose që përkeqësohet, bashkë me palpitacione, nuk duhet shpjeguar vetë me “nerva” pa u vlerësuar.

Si vlerësohen

Mjeku pyet për rrahjet, ngjarjet që i nisin, barnat, kafenë, alkoolin dhe historinë familjare. Pastaj, sipas rastit:

• EKG — regjistron ritmin në atë çast; është normale kur palpitacionet nuk janë aty
• Analiza gjaku — hemogramë, feritinë, TSH, elektrolite, glicemi
• Ekokardiografia — kërkon sëmundje të valvulave ose të muskulit të zemrës
• Holter EKG 24–48 orë — kap ritmin ndërkohë që ndodh episodi; kur episodet janë të rralla mund të nevojitet monitorim më i gjatë

Mbani një ditar: ora, kohëzgjatja, çfarë po bënit dhe çfarë ndieni. Tregoni mjekut nëse ndodhin gjatë Holterit.

Çfarë mund të bëni vetë

• shmangni ose uleni kafeinën, energjizuesit, duhanin dhe alkoolin
• flini mjaftueshëm dhe uleni stresin; frymëmarrja e ngadaltë ndihmon kur ankthi e përkeqëson
• pini lëngje të mjaftueshme
• pyesni farmacistin ose mjekun për barna që mund t’i shkaktojnë

Për disa aritmi të shpejta, mjeku mund t’ju mësojë manovra vagale. Mos i provoni pa udhëzim, sidomos nëse keni sëmundje të njohur të zemrës.

Kur të shkoni te kardiologu

• palpitacione që përsëriten ose bëhen më të shpeshta
• zgjasin më shumë se disa minuta
• keni sëmundje të njohur të zemrës ose histori familjare për vdekje të papritur në moshë të re
• keni hipertension, diabet ose mbipeshë
• shoqërohen me lodhje, dispne ose marramendje

Shumë njerëz qetësohen kur dëgjojnë se ritmi i tyre është i shëndetshëm. Ndonjëherë vlerësimi gjen një aritmi që trajtohet dhe parandalon komplikacione si insulti cerebral (goditja në tru).