Planifikimi familjar dhe përgatitja për shtatzëni

Metodat kontraceptive

Metodat me veprim të gjatë (spiralja, implanti) kanë efektivitetin më të lartë, sepse nuk varen nga përdorimi i përditshëm. Pilulat kombinuese, pllastrat dhe unaza përmbajnë estrogjen dhe progestogjen; pilula vetëm me progestogjen është alternativë. Prezervativi është i vetmi që mbron edhe nga infeksionet seksualisht të transmetueshme. Zgjedhja merr parasysh moshën, pirjen e duhanit, tensionin, historinë e trombozës, migrenën me aurë, sëmundjet e mëlçisë dhe e zemrës dhe preferencat e gruas. Estrogjeni nuk rekomandohet te gratë me rrezik të lartë trombotik ose me migrenë me aurë.

Kontracepsioni emergjent

Nuk është metodë e rregullt dhe nuk mbron nga infeksionet. Pilula emergjente ul rrezikun e shtatzënisë kur merret sa më shpejt. Spiralja e bakrit është më efektive dhe mund të vazhdojë si metodë afatgjatë. Nëse ka pasur marrëdhënie pa mbrojtje, kërkoni konsultë të shpejtë.

Si të zgjidhni metodën kontraceptive: efektiviteti, përfitimet dhe efektet anësore

Efektiviteti i metodave matet me përdorim tipik: implanti dhe spiralet kanë më pak se 1 shtatzëni për 100 gra në vit; pilulat, pllastrat dhe unaza afërsisht 7 në 100 me përdorim tipik; prezervativi rreth 13 në 100; metodat e bazuara te ciklit dhe ndërprerja janë më pak të sigurta. Prandaj metoda e duhur është ajo që ju e përdorni rregullisht dhe pa vështirësi. Përveç parandalimit të shtatzënisë, disa metoda kanë përfitime: pilula kombinuese rregullon ciklin, ul dismenorrenë e menstruacionet e bollshme dhe ul rrezikun e kancerit të vezoreve e endometrit; spiralja hormonale zvogëlon ndjeshëm gjakderdhjen.

Efektet anësore të zakonshme, si njolla gjaku në muajt e parë, dhimbja e gjirit ose ndryshimet e humorit, shpesh qetësohen brenda tre muajve; nëse nuk qetësohen, ndryshimi i metodës ose i dozës është i mundur. Pilulat nuk shkaktojnë shtim pesha në mënyrë të provuar. Rreziku i trombozës me metodat e kombinuara është i vogël por real, dhe rritet me duhanin mbi 35 vjeç, mbipeshën, hipertensionin, historinë familjare ose personale të trombozës dhe migrenën me aurë, ndaj vlerësimi paraprak është i rëndësishëm. Për gratë gjidhënëse dhe pas lindjes përdoren metoda pa estrogjen. Pas ndërprerjes së metodave, pjellorinë e rikthen shpejt, përveç injektimit, ku vonesa mund të zgjasë.

Kur të planifikoni shtatzëninë dhe çfarë të bëni përpara

Konceptimi ndodh më shpesh brenda një viti: rreth 80–85% e çifteve pa probleme ngelin shtatzënë brenda 12 muajve me marrëdhënie të rregullta çdo dy deri tre ditë, sidomos në ditët pranë ovulacionit. Kontrolli para shtatzënisë përfshin vlerësimin e vaksinave (rubeola, varicela, hepatiti B, gripi, COVID-19 sipas rekomandimit), analizat bazë (hemogramë, glicemi, TSH kur ka rrezik, grupi i gjakut), rishikimin e barnave të papërshtatshme në shtatzëni dhe kontrollin e sëmundjeve kronike. Ushqyerja e ekuilibruar, aktiviteti dhe pesha e shëndetshme ulin komplikacionet. Alkooli, duhani dhe droga nuk rekomandohen në asnjë fazë të shtatzënisë.

Mosha e nënës ndikon në pjellorinë, e cila bie gradualisht pas moshës 35 vjeç, ndaj vlerësimi i shpejtë në këtë grup bëhet pas gjashtë muajsh përpjekjesh. Burrat kanë rol në rreth gjysmën e rasteve të infertilitetit, ndaj vlerësimi është i çiftit, jo vetëm i gruas. Çiftet me sëmundje kronike, si diabeti, lupusi ose hipertensioni, duhet të planifikojnë shtatzëninë me kontrollin e sëmundjes dhe me përshtatjen e barnave përpara konceptimit. Sillni në vizitë kalendarin e ciklit, vaksinat, barnat dhe historinë familjare.

Përgatitja para shtatzënisë

Para konceptimit rekomandohet acid folik në dozën e këshilluar nga mjeku për të ulur rrezikun e defekteve të tubit nervor, ndërprerja e duhanit dhe alkoolit, peshë e shëndetshme dhe rishikimi i barnave. Sëmundjet kronike duhet të jenë të kontrolluara përpara: diabeti, hipertensioni, tiroide dhe sëmundjet autoimune (lupusi). Cikli i parregullt, sindroma e vezoreve polikistike ose një vit pa konceptim (gjashtë muaj mbi moshën 35 vjeç) kërkon vlerësim (infertiliteti endokrin).

Kujdesi në Tirana Polyclinic: ofrojmë konsultë gjinekologjike, këshillim për metodat, vlerësim të sëmundjeve shoqëruese dhe interpretim të analizave. Spiralja dhe procedurat e tjera mund të kryhen në qendra të specializuara. Kontrollet bëhen çdo 6 muaj deri në një vit ose më shpejt kur mjeku e çmon të arsyeshme.