Pneumonitë dhe ndjekja pas tyre

Çfarë është pneumonia

Në pneumoni, alveolat, qeset e vogla ajrore ku ndodh shkëmbimi i oksigjenit dhe i dioksidit të karbonit, mbushen me lëng inflamator dhe qeliza imunitare. Pjesa e prekur e mushkërisë funksionon më keq, prandaj mund të ulet oksigjenimi i gjakut. Shkaktarët më të shpeshtë janë bakteret (në radhë të parë Streptococcus pneumoniae), virusët (gripi, SARS-CoV-2, virusi sincicial respirator) dhe, më rrallë, mykoza ose mikroorganizma të tjerë. Pneumonia mund të përftohet jashtë spitalit ose gjatë shtrimit, dhe gjithashtu pas aspirimit të përmbajtjes së stomakut ose të pështymës.

Rrezik më të lartë kanë të moshuarit, foshnjat, duhanpirësit, personat me sëmundje kronike të mushkërive (SPOK, astmë), të zemrës, diabet, imunosupresion, alkoolizëm dhe ata me vështirësi në gëlltitje.

Cilat janë simptomat

• Kollë, me ose pa sekrecione.
• Temperaturë, të dridhura dhe lodhje.
• Dispne ose frymëmarrje më e shpejtë.
• Dhimbje gjoksi që shtohet me frymëmarrjen ose kollën.

Te të moshuarit mund të mbizotërojnë konfuzioni, dobësia ose ulja e oreksit, pa temperaturë të lartë. Ngjyra e sekrecioneve nuk e përcakton e vetme shkakun e infeksionit.

Si vlerësohet dhe trajtohet

Mjeku vlerëson frymëmarrjen, frekuencën e saj, oksigjenimin, tensionin arterial, shkallën e vetëdijes dhe gjendjen e përgjithshme. Këto të dhëna, së bashku me moshën dhe sëmundjet shoqëruese, përdoren në vlerësime të standardizuara të ashpërsisë që orientojnë vendimin nëse trajtimi bëhet në shtëpi apo në spital. Mund t’ju rekomandohen radiografi toraksi, analiza gjaku (shenja inflamatore, funksioni i veshkave) ose teste të tjera në shërbimin përkatës; klinika i interpreton rezultatet.

Antibiotikët përdoren kur ka indikacion për infeksion bakterial; zgjedhja dhe kohëzgjatja varen nga ashpërsia dhe nga rreziqet e pacientit. Pneumonitë virale nuk përgjigjen ndaj antibiotikëve. Ndiqni skemën e përshkruar dhe përfundojeni kursin. Nëse nuk filloni të përmirësoheni brenda dy deri tri ditësh, ose përkeqësoheni në çdo moment, kontaktoni mjekun; për shenjat e rënda telefononi 127. Shtrimi nevojitet kur oksigjenimi është i ulët, tensioni arterial i ulët, ka konfuzion ose pamundësi për të marrë barnat nga goja.

Çfarë pritet gjatë rikuperimit

Temperatura dhe gjendja e përgjithshme mund të përmirësohen përpara kollës dhe lodhjes. Rikuperimi mund të zgjasë disa javë, veçanërisht pas një pneumonie të rëndë: kolla mund të vazhdojë dhe lodhja të mbetet edhe pas përfundimit të antibiotikëve. Aktiviteti rifillohet gradualisht sipas gjendjes. Marrja e lëngjeve përshtatet me nevojat dhe me kufizimet nga sëmundje të tjera, p.sh. nga insuficienca e zemrës. Mos e konsideroni normale rikthimin e etheve ose shtimin e dispnesë: kontaktoni mjekun.

A nevojitet radiografi kontrolli

Jo automatikisht për çdo pacient. Kur gjendja përmirësohet plotësisht, radiografia e përsëritur zakonisht nuk nevojitet. Pas daljes nga spitali, mund të rekomandohet kontroll rreth gjashtë javë më vonë kur ka simptoma të vazhdueshme, përkeqësim, humbje të pashpjeguar në peshë ose rrezik për sëmundje pulmonare të fshehur, siç është kanceri i mushkërisë, sidomos te duhanpirësit dhe mosha mbi 50 vjeç. Mjeku shqyrton edhe imazherinë e mëparshme. Radiografia ose CT-ja, kur nevojiten, rekomandohen jashtë klinikës dhe klinika i interpreton rezultatet; shpesh gjetjet e vjetra, si një nodus pulmonar, duhen krahasuar me imazhet e mëparshme.

Si ulet rreziku i përsëritjes

Ndërprerja e duhanit, higjiena e duarve dhe vaksinimi sipas moshës e rrezikut (kundër gripit, pneumokokut, COVID-19 dhe, në moshat e caktuara, virusit sincicial respirator) ndihmojnë ndjeshëm. Kontrolli i sëmundjeve kronike dhe i vështirësive në gëlltitje është gjithashtu i rëndësishëm. Pneumonitë e përsëritura, sidomos në të njëjtën zonë të mushkërisë, kërkojnë hetim të shkakut (bronkiektazi, obstruksion, imunodeficiencë, aspirim) dhe nuk duhen trajtuar vetëm me kurse të përsëritura antibiotikësh. Pas një pneumonie, kontrolli çdo 6 muaj deri në një vit, ose më shpejt kur mjeku e çmon të arsyeshme, është i arsyeshëm për pacientët me rrezik të lartë ose me sëmundje kronike pulmonare.

Kujdesi në Tirana Polyclinic: ofrojmë konsultë pneumologjike, ndjekje pas pneumonisë dhe interpretim të analizave e të imazherisë së kryer jashtë klinikës.