Variçet ezofageale

Përmbledhje

Variçet ezofageale janë vena të zgjeruara në murin e poshtëm të ezofagut. Krijohen kur rritet presioni në venën porta (hipertensioni portal), më shpesh për shkak të cirozës së mëlçisë. Variçet mund të çahen dhe të shkaktojnë hemorragji që kërcënon jetën.

Si krijohen

Kur mëlçia është e dëmtuar, gjaku nuk kalon lirshëm përmes saj. Ai kërkon rrugë alternative (kolaterale), dhe venat e vogla të ezofagut mbingarkohen dhe zgjerohen. Rreziku i gjakderdhjes varet nga madhësia e variçeve, shenjat e tyre në endoskopi dhe rëndesa e sëmundjes së mëlçisë.

Simptomat

Zakonisht nuk japin asnjë simptomë derisa të gjakosin. Gjakderdhja shfaqet me:

• të vjella me gjak të kuq ose me pamje llumi kafeje
• jashtëqitje të zezë si katran
• dobësi, marramendje, të fikët

Kush duhet të kontrollohet

Çdo person me cirozë duhet të vlerësohet për rrezikun e variçeve. Te disa pacientë me cirozë të kompensuar, elastografia dhe numri i trombociteve ndihmojnë të vendoset nëse nevojitet gastroskopi ose nëse mund të fillohet direkt trajtimi parandalues.

Gastroskopia tregon praninë, madhësinë dhe shenjat e rrezikut të variçeve.

Parandalimi i gjakderdhjes

• Beta-bllokuesit jo selektivë — karvediloli, propranololi ose nadololi — ulin presionin portal. Atenololi dhe beta-bllokuesit e tjerë selektivë nuk kanë të njëjtin efekt.
• Ligatura endoskopike — vendosja e bandave elastike mbi variçe gjatë gastroskopisë, sipas rrezikut.

Doza e beta-bllokuesit përshtatet sipas tensionit, pulsit, funksionit të veshkave dhe gjendjes së mëlçisë. Mos i filloni dhe mos i ndërprisni vetë.

Trajtimi i hemorragjisë

Gjakderdhja nga variçet trajtohet vetëm në spital:

• stabilizim i pacientit dhe transfuzion sipas nevojës
• barna që ulin presionin portal (vazoaktive) dhe antibiotikë parandalues
• endoskopi urgjente me ligaturë
• TIPS — krijimi i një kanali me stent brenda mëlçisë për të ulur presionin. Përdoret kur gjakderdhja nuk kontrollohet dhe, herët, te pacientë të përzgjedhur me rrezik të lartë. Kryhet në qendra të specializuara.

Pas një gjakderdhjeje

Rreziku i rikthimit është i lartë. Nevojitet kombinim i beta-bllokuesit me ligatura të përsëritura, trajtim i sëmundjes bazë, ndërprerje e plotë e alkoolit dhe ndjekje e rregullt. Në sëmundje të avancuar vlerësohet transplanti i mëlçisë.