Ekokardiografia

Çfarë është

Ekokardiografia (shkurt eko e zemrës) përdor valë zanore me frekuencë të lartë për të krijuar imazhe të zemrës në kohë reale. Një sondë e vogël, me xhel në majë, vendoset mbi gjoks. Nuk përdor rrezatim, nuk ka injeksion dhe nuk ka efekte anësore.

Forma më e zakonshme, ajo që bëhet përmes gjoksit, quhet ekokardiografi transtorakale. Ekzistojnë edhe forma të tjera (me tub të hollë përmes ezofagut, ose me ngarkesë), që kryhen vetëm kur ka indikacion të veçantë në qendra të specializuara.

Çfarë tregon

• madhësinë dhe trashësinë e dhomave dhe të murit të zemrës
• forcën e tkurrjes — fraksionin e nxjerrjes (EF) të ventrikulit të majtë
• valvulat — nëse ngushtohen (stenozë) ose rrjedhin (regurgjitim)
• lëngun rreth zemrës (perikardin)
• presionin e vlerësuar në arterien pulmonare dhe enën e madhe (aortën)
• tromba ose masa brenda zemrës, kur ka dyshim

Eko nuk zëvendëson EKG-në: nuk tregon ritmin e zemrës. Holteri EKG dhe EKG janë ekzaminime të tjera për aritmitë.

Kur duhet bërë ekokardiografia

Mjeku e rekomandon kur ka një pyetje klinike ku eko mund të japë përgjigje, për shembull:

• simptoma: dispne, lodhje e pazakontë, ënjtje e kyçeve (edemë), palpitacione, të fikët, dhimbje gjoksi me dyshim kardiak
• zhurmë në zemër të dëgjuar gjatë ekzaminimit
• hipertension me dyshim për trashje të murit (hipertrofi të ventrikulit të majtë)
• pas një infarkti ose kur dyshohet për insuficiencë kardiake
• ndjekja e sëmundjes së valvulave, p.sh. stenozës aortale, me interval që e cakton kardiologu
• para dhe gjatë trajtimit me barna që mund ta dëmtojnë zemrën (disa kimioterapi dhe terapi të synuara) — për të zbuluar herët çdo rënie të funksionit
• pas insultit cerebral ose episodeve të fibrilacionit atrial, kur kërkohet burimi i mundshëm i tromboës

Eko e përsëritur “për çdo vit” te njerëz pa simptoma, me zemër të shëndetshme, zakonisht nuk është e nevojshme. Kur duhet përsëritur, e vendos kardiologu sipas diagnozës.

Përgatitja

• Nuk duhet agjërim dhe nuk ndërpriten barnat, përveç nëse mjeku ju thotë ndryshe.
• Vishni rroba që heqen lehtë nga pjesa e sipërme e trupit.
• Merrni me vete ekzaminimet e mëparshme (EKG, eko të vjetra, epikrizat) — krahasimi është shumë i dobishëm.

Gjatë ekzaminimit

Shtriheni në anën e majtë, me krahun e majtë ngritur. Mjeku vendos disa elektroda të vogla në gjoks (për të ndjekur ritmin gjatë regjistrimit) dhe lëviz sondën në disa pozicione. Mund të dëgjoni tinguj “gurgullues” — janë tingujt e rrjedhjes së gjakut (Doppler).

Zgjat zakonisht 20–40 minuta. Mund të ndieni presion të lehtë nga sonda; nuk është i dhimbshëm. Te disa persona imazhet janë më pak të qarta (mbipeshë, mushkëri të fryra, ndryshime pas operacionit) dhe mjeku e ka parasysh këtë në vlerësim.

Si lexohen rezultatet

Kardiologu jep një raport me matjet dhe përfundimin. Disa nga termat që do të shihni:

• EF (fraksioni i nxjerrjes): sa pjesë e gjakut të ventrikulit të majtë del me çdo rrahje. Zakonisht 55% e lart konsiderohet normale; vlerat më të ulëta tregojnë funksion të zvogëluar.
• Dimensionet: madhësia e dhomave dhe trashësia e murit — krahasohen me normat sipas gjinisë dhe sipërfaqes së trupit.
• Valvulat: “rrjedhje e lehtë” (regurgjitim minimal) shihet shpesh te njerëz të shëndetshëm dhe zakonisht nuk ka rëndësi klinike.

Një gjetje e lehtë në raport nuk do të thotë sëmundje. Rezultati vlerësohet bashkë me simptomat, EKG-në dhe analizat — jo i veçuar.

Rreziqet

Eko transtorakale nuk ka rreziqe të njohura dhe mund të përsëritet sa herë të duhet. Mund të ketë acarim të lehtë të lëkurës nga xheli ose elektrodat.