Vlerësimi kardiologjik para operacionit

Pse vlerësohet zemra para një operacioni

Çdo operacion, madje edhe i vogël, e ngarkon organizmin: ka stres, humbje gjaku, ndryshime të tensionit dhe të ritmit, dhimbje dhe inflamacion pas ndërhyrjes. Zemra e shëndetshme i përballon pa probleme, ndërsa një zemër me sëmundje të pazbuluar ose të patrajtuar mund të ketë komplikime kardiake si infarkt, çrregullime të ritmit ose insuficiencë kardiake.

Vlerësimi para operacionit ka tri qëllime: (1) të vlerësojë sa i lartë është rreziku, (2) të zbulojë dhe të trajtojë gjendje që mund të përmirësohen para ndërhyrjes, dhe (3) të përshtatë barnat dhe monitorimin rreth operacionit. Është një punë ekipi mes kirurgut, anestezistit, kardiologut dhe pacientit, jo vendim i një mjeku të vetëm.

Rreziku ka dy përbërës: rreziku i vetë ndërhyrjes (një operacion në sy ose një artroskopi konsiderohen me rrezik të ulët; kirurgjia e madhe e abdomenit, e gjoksit ose vaskulare ka rrezik më të lartë) dhe rreziku i pacientit (sëmundjet e zemrës dhe të tjera, mosha, gjendja e përgjithshme).

A ka nevojë çdo pacient për vizitë kardiologjike

Jo. Shumë pacientë të shëndetshëm që i nënshtrohen ndërhyrjeve me rrezik të ulët nuk kanë nevojë për konsultë kardiologjike apo për ekzaminime të gjera. Anestezisti dhe kirurgu e vendosin nevojën bazuar në historinë, ekzaminimin dhe, kur duhet, një EKG.

Vlerësimi kardiologjik është veçanërisht i dobishëm kur:

• ka simptoma që sugjerojnë sëmundje të zemrës: dhimbje ose presion në gjoks, dispne, rrahje zemre, të fikët, ënjtje të këmbëve;
• ka sëmundje të njohur kardiovaskulare: infarkt të mëparshëm, stent ose bypass, insuficiencë kardiake, sëmundje valvulare, aritmi (p.sh. fibrilacion atrial), pacemaker ose defibrilator;
• ka faktorë rreziku të shumtë (diabet, hipertension, sëmundje të veshkave, sëmundje të mushkërive, mosha e shtyrë) dhe aktivitet fizik të kufizuar;
• ndërhyrja është e rrezikut të lartë ose e rëndë.

Mjeku mund të përdorë mjete të standardizuara për rrezikun (p.sh. indeksin e rrezikut kardiak të rishikuar, RCRI, ose vlerësues të bazuar në të dhëna kirurgjikale), që kombinojnë ndërhyrjen e planifikuar me sëmundjet e pacientit.

Aftësia për aktivitet: një tregues i thjeshtë dhe i fuqishëm

Një nga pyetjet më të dobishme është e thjeshtë: sa aktiv jeni në jetën e përditshme? Mjeku zakonisht përpiqet të kuptojë nëse mund të bëni përpjekje të barabartë me rreth 4 njësi metabolike (MET), p.sh. të ngjitni dy kate shkallë ose të ecni shpejt në rrafsh pa u ndalur nga dispnea, dhimbja në gjoks ose lodhja e theksuar.

Nëse e bëni këtë pa simptoma, rreziku i komplikimeve kardiake është zakonisht më i ulët dhe shpesh nuk nevojiten ekzaminime shtesë. Nëse nuk mundeni, ose nuk jeni të sigurt, ky është një sinjal për vlerësim më të kujdesshëm. Është e rëndësishme t’i përgjigjeni sinqerisht, edhe kur ju duket e pazakontë të flisni për “ecje” para një operacioni.

Çfarë shqyrton kardiologu

• Historia e zemrës: simptomat, diagnozat, ndërhyrjet e mëparshme (stent, bypass, ablacion), ekzaminimet që keni bërë dhe kur.
• Sëmundjet e tjera: diabeti, sëmundjet e veshkave, mushkërive, tiroides, apnea e gjumit, insulti cerebral i mëparshëm.
• Barnat dhe suplementet, përfshirë ato pa recetë, antikoagulantët, antiagregantët, barnat për diabetin dhe për tensionin.
• Ekzaminimi klinik: tensioni, pulsi, zemra, mushkëritë, shenjat e lëngut (ënjtje).
• Ndërhyrja e planifikuar: lloji, urgjenca, kohëzgjatja, rreziku i gjakderdhjes dhe lloji i anestezisë.

Duhet të raportoni medoemos: stent koronar (dhe kur është vendosur), infarkt të mëparshëm, insuficiencë kardiake, sëmundje valvulare, aritmi, pajisje të implantuara dhe çdo reagim të mëparshëm ndaj anestezisë.

Cilat ekzaminime mund të nevojiten

Ekzaminimet shtesë nuk rekomandohen automatikisht për çdo pacient. Një ekzaminim është i dobishëm vetëm kur rezultati mund të ndryshojë vendimin ose kujdesin rreth operacionit. Ekzaminimet e panevojshme mund të vonojnë ndërhyrjen, të shkaktojnë ankth dhe të çojnë në ekzaminime të tjera pa dobi.

• EKG në qetësi: bazë për krahasim dhe për ritmin; e dobishme te pacientët me sëmundje të njohur kardiovaskulare ose simptoma, dhe te ndërhyrjet me rrezik më të lartë.
• Ekokardiografia: kur ka insuficiencë kardiake të njohur ose që ka ndryshuar, zhurmë të re në zemër me simptoma, dispne pa shkak të qartë, ose valvul të njohur me pasoja, dhe kur nuk ka ekokardiogram të përditësuar. Nuk është e nevojshme rutinë te pacientët pa shenja dhe pa sëmundje të njohur.
• Analizat e gjakut: hemoglobina, funksioni i veshkave, elektrolitet, glicemia/HbA1c, dhe, sipas rastit, tregues të zemrës si BNP ose NT-proBNP.
• Testet për iskeminë (me ngarkesë ose farmakologjike, me imazheri) nuk bëhen rutinë. Rekomandohen vetëm te pacientë të përzgjedhur, p.sh. kur ka rrezik të lartë dhe aftësi të ulët për aktivitet, dhe rezultati do të ndryshojë trajtimin. Këto ekzaminime nuk ofrohen në klinikën tonë, por mund t’ju rekomandohen në një qendër të përshtatshme kur ka indikacion.
• Koronarografia ose rivaskularizimi para operacionit bëhen vetëm kur ka të njëjtën indikacion që do të ekzistonte pa operacion (p.sh. sindromë koronare akute ose angina e rëndë); nuk bëhen për të “mbrojtur” operacionin te pacientët me sëmundje koronare të qëndrueshme.

Çfarë ndodh me barnat

Rregulli kryesor: mos ndërprisni asnjë ilaç vetë. Disa barna duhen vazhduar, të tjerë duhen ndërprerë ose ndryshuar para operacionit. Udhëzimi jepet individualisht nga ekipi mjekësor, sipas ndërhyrjes, rrezikut të gjakderdhjes dhe rrezikut të trombozës. Shembuj të praktikës së zakonshme:

• Beta-bllokuesit: kur i merrni prej kohësh, zakonisht vazhdohen pa ndërprerje. Nuk rekomandohet të fillohen rishtazi vetëm ditën e operacionit.
• Statinat: zakonisht vazhdohen.
• Barnat për tensionin (frenues të ACE, bllokues të receptorëve të angiotensinës): disa i ndalojnë një ditë para operacionit për të shmangur tensionin e ulët gjatë anestezisë; vendimi merret nga anestezisti.
• Frenuesit e SGLT2 (një grup barnash për diabetin dhe insuficiencën kardiake): zakonisht ndalohen disa ditë para operacionit (rreth 3–4 ditë) për shkak të rrezikut të ketoacidozës.
• Antikoagulantët (warfarina ose barnat e reja oralë) ndalohen disa ditë para ndërhyrjes, sipas barit dhe funksionit të veshkave. Zëvendësimi “urë” me heparinë zakonisht nuk rekomandohet, përveç rasteve të veçanta me rrezik të lartë trombotik (p.sh. valvul mekanike e mitralit, trombi në ventrikulin e majtë së fundmi, fibrilacion atrial me insult të fundit).
• Antiagregantët dhe stentët: koha e ndërhyrjes pas vendosjes së një stenti dhe vazhdimi i aspirinës apo i barnave të tjera vendosen individualisht, sepse ndërprerja e hershme mund të shkaktojë trombozë të stentit, ndërsa vazhdimi mund të rrisë gjakderdhjen. Pyetni mjekun që e ka vendosur stentin.
• Diabeti: insulina dhe barnat e tjera përshtaten sipas programit të agjërimit.

Çfarë përfundimi jep vlerësimi

Raporti përshkruan gjendjen kardiovaskulare, rrezikun e vlerësuar dhe rekomandimet për kujdesin rreth operacionit. Rezultati mund të jetë:

• mund të vazhdohet ndërhyrja siç është planifikuar, me plan për barnat dhe monitorimin;
• duhet vlerësim ose trajtim shtesë para ndërhyrjes (p.sh. kontroll i tensionit, i ritmit, i insuficiencës kardiake ose përditësim i një ekzaminimi);
• duhet rishqyrtuar ndërhyrja ose koha e saj: nëse është e urgjentë, vazhdohet me kujdesin më të mirë të mundshëm; nëse është elektive dhe rreziku është i lartë, diskutohen alternativat dhe vonesa.

Vlerësimi nuk garanton mungesën e komplikimeve. Qëllimi është të ulë rrezikun dhe të bëjë që vendimi të merret me informacion të plotë, së bashku me kirurgun, anestezistin dhe pacientin. Është e drejta juaj të pyesni për rrezikun tuaj dhe për alternativat.

Pas operacionit

Kujdesi vazhdon edhe pas ndërhyrjes. Disa pacientë kanë dëmtim të muskulit të zemrës pa dhimbje (zbulohet vetëm me analiza) ose fibrilacion atrial të ri. Nëse zbulohet çrregullim ritmi pas operacionit, pasohet nga vlerësim kardiologjik, shpesh ambulator, dhe vendim për antikoagulimin sipas rrezikut për insult cerebral. Nëse pas daljes nga spitali ndiheni me dhimbje gjoksi, dispne të re, rrahje zemre, ënjtje ose të fikët, kontaktoni mjekun, ose 127 nëse janë të rënda.

Çfarë të sillni në vizitë

• Informacion për operacionin: lloji, data e planifikuar dhe kirurgu.
• Listën e plotë të barnave dhe suplementeve, me dozat.
• EKG, ekokardiogramë, Holter dhe analiza të mëparshme.
• Dokumentet për stentë, operacione në zemër ose pajisje të implantuara (pacemaker, defibrilator), me datat.
• Pyetjet tuaja për ekipin.

Është mirë ta bëni vizitën sa më herët, kur operacioni është i planifikuar, që të ketë kohë për çdo përshtatje.